عرفان اسلامی جلد 6 صفحه 316

با دشمنان و منکرات و تمام امور،اگر محض خاطر او و جلب خشنودی و رضایت حضرتش باشد،مقام فنا است.

این مقام،اگر منحصر به دنیای ذهن و خیال و دنیای نظر و ادعا باشد به حقیقت بدان که مرز شرک است و عین بازیگری.

تا از غم هر چه هست بی غم نشوی***تا خاک ره مردم عالم نشوی

تا قطع نظر از خودی خود نکنی*** این نکته یقین بدان که آدم نشوی

حیات انبیا و امامان علیهم السلام که فقط و فقط محض حضرت حق بود و کاری جز برابر با خواسته او انجام نمی دادند،نشان دهندۀ مقام فنای آنان بود و همین فنا علت بقای آنان تا عمق ابدیت گشت.

چهار مرحلۀ فنا

اشاره

سالکان راه و عاشقان جمال فنا را بر چهار مرحله شمرده اند:

1-فنای آثاری.

2-فنای افعالی.

3-فنای صفاتی.

4-فنای ذاتی.

فنای آثاری

در فنای آثاری می فرمایند:

سالک در مرحلۀ معرفت و توجه و خلوص و پاکی باید در این مقام قرار بگیرد که آثار تمام موجودات را اعم از غیبی و شهودی در آثار وجود حقیقی مضمحل ببیند، چنان که به غیر آثار او آثاری نبیند.