عرفان اسلامی جلد 6 صفحه 59

به حق و صفات و افعال اوست،پس بر که تکبر کنند،در حقیقت با این معرفت و تسبیح و حمد بر مقام نیستی رسیده اند و آن کسی که به نیستی رسیده و هر چه غیر حق را نیست می داند،در برابر که تکبر نماید ؟ !

این بزرگواران در اخلاق خود آن قدر متواضع اند که در میان هر جمعیت یا در هر شهری که زندگی می کنند،خود را از همه بدتر و از مقام انسانیت دورتر می دانند.

4-تجافی از مضاجع در ظاهر،خالی گذاشتن رختخواب از بدن و رها کردن خواب برای نماز شب است،چرا که مردم مؤمن و اهل معرفت دارای تهجد شبانه و قائم به صلاه در تاریکی شبند.

و در باطن آزاد کردن ارواح است،به حسب قوای عملیه از تاریکی های مادیت و شواغل جسمی پست و قیام از رختخواب بدن و خروج از عالم اجسام به قطع تعلقات غیر الهی و محو آثار غیر ربانی است،یا خروج از عالم امکان به محو صفات امکانی و منور شدن به نور الهی و فیض ربوبی است.

معاذ بن جبل می گوید:

در غزوۀ تبوک خدمت رسول اللّه صلی الله علیه و آله بودیم،گرمای سختی بود،در حدی که مردم از هم جدا شده بودند،من از همه به پیامبر نزدیک تر بودم،نزدیک تر شدم و گفتم:یا رسول اللّه ! عملی به من بیاموز که داخل بهشت شوم و از آتش دوزخ دور گردم،فرمود:مسئله بزرگی پرسیدی،ولی آسان است در صورتی که خداوند بر بنده اش آسان کند،آن گاه فرمود:خدا را عبادت کن و به او شرک نورز،نماز واجب را ادا کن و زکات مفروضه را بپرداز و روزه ماه رمضان را بگیر.

آن گاه فرمود:تو را به درهای بهشت آگاهی دهم ؟ عرضه داشتم:آری،فرمود:

روزه سپر است،صدقه کفارۀ عطا است و برخاستن مرد در دل تاریک شب جهت