عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 108

1- 1)- بوستان سعدی شیرازی.

روز دیگر عالم چه وضع خواهد بود ؟ و اگر از برای خود جمع مال می کنی،تو اول قدر عمر خود را معین کن و به اندازۀ آن جمع کن،تو چه می دانی که نام تو در سال دیگر در دفتر مردگان ثبت خواهد بود یا در صحیفۀ زندگان و چون قوت سال خود را داری کفایت کن و حساب خود را زیاد مکن،علاوه بر این ها آن که تأملی کن و ببین وقتی هست که سیر شوی و دیگر در صدد جمع مال نباشی و هر چه اندوزی باز در فکر زیادتر خود را می سوزی،پس یک مرتبه قانع شو و از همۀ زحمت ها فارغ شو.

چون در این ها تأمّل نمودی،دیده بگشا و در احوال مردمان نظری کن و ببین، در سیرت و طریقۀ اعاظم افراد بنی آدم و اعزۀ مخلوقات عالم از پیغمبران مرسل و اولیای مکمل و محرمان حرم عزت و بار یافتگان خلوت قرب رب العزّه که چگونه به قلیلی از دنیا اکتفا نمودند و به قناعت گذرانیدند و زاید از قدر ضرورت را نگاه نداشتند.

نگاه کن به شیوۀ مشرکان و کفار از هنود و یهود و نصاری و اراذل افراد بشر که چگونه در صدد جمع مال و تنعم و التذاذ و زیاد کردن مایه و املاک و ضیاع و عقارند.

می دانم که شک نخواهی کرد در این که اقتدا به اعزه و اجلّای خلایق بهتر است از پیروی اراذل،بلکه هر که اندک شعوری داشته باشد،می فهمد که کسی که حریص بر لذت های دنیویه است و حرص بر اکل و شرب و جماع و وقاع دارد،از افق انسان خارج و در خیل بهائم داخل است؛زیرا که این ها از لوازم بهائم و چهارپایان است و هر چند کسی در این ها به مرتبۀ اعلی برسد،لذت او بیشتر از چهار پایان نخواهد بود و هیچ حریص شکم پرست نیست،مگر این که گاو و خر از آن بیشتر می خورند و هیچ حریص بر جماع نیست،مگر آن که خروس از آن بیشتر جماع می کند و خود ظاهر است که از چنین صفتی چه اثری خواهد دید.