عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 123

الدُّنیا ؟ فَقالَ:قَدْ حَدَّ اللّهُ فی کِتابِهِ (1)فَقالَ عَزَّ وَ جَلَّ: [ لِکَیْلاٰ تَأْسَوْا عَلیٰ مٰا فٰاتَکُمْ وَ لاٰ تَفْرَحُوا بِمٰا آتٰاکُمْ ] (2).

حفص بن غیاث می گوید:به حضرت صادق علیه السلام عرضه داشتم:قربانت گردم حدّ زهد در دنیا چیست ؟ فرمود:خداوند،حدّ زهد نسبت به دنیا را در کتابش بیان فرموده،در آیه ای که می فرماید:تا بر از دست رفته حسرت نخورید و بر به دست آمده فرحناک نگردید.

قالَ أمیرُ الْمُؤْمِنینَ علیه السلام:إنَّ النّاسَ ثَلاثَهٌ:زاهِدٌ وَ صابِرٌ وَ راغِبٌ،فَأمَّا الزّاهِدُ فَقَدْ خَرَجَتِ الْأحْزانُ وَ الْأفْراحُ مِنْ قَلْبِهِ فَلا یَفْرَحُ بِشَیءٍ مِنَ الدُّنیا وَ لا یَأسیٰ عَلیٰ شَیءٍ مِنْها فاتَهُ فَهُوَ مُستَرِیحٌ... (3).

امیر المؤمنین علیه السلام فرمود:مردم به سه دسته اند:زاهد و صابر و راغب،زاهد کسی است که غصه ها و خوشحالی ها را از قلب به در کرده،بر چیزی از دنیا که به دست می آید خوشحال نمی شود و به خاطر چیزی که از دستش می رود غصه دار نمی گردد و او راحت است.

راستی،اگر انسان بخواهد تأسف بخورد چرا بر یک سلسله امور کم ارزش و فانی و امانتی تأسف بخورد و اگر بخواهد خوشحال شود،چرا بر سنگ و خاک رنگارنگ و بر یک سلسله خوراکی و پوشاکی و بر جاه و مقام پوشالی و از دست رفتنی خوشحال شود ؟ تأسف باید بر عمر از دست رفته،عمری که به طاعت

1- 1) -نور الثقلین:248/5؛تفسیر القمی:146/2؛بحار الأنوار:193/75،باب 23،حدیث 7.
2- 2) -حدید (57):23.
3- 3) -الکافی:455/2،باب محاسبه العمل،حدیث 13؛مجموعه ورام:161/2؛نور الثقلین:248/5.