عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 127

می دهد مگر زمانی که پروردگارم رحم کند؛زیرا پروردگارم بسیار آمرزنده و مهربان است.

سوم: هوای تن را و آنچه او خواهد و اندرین جهان هر که به راحت بود بدان جهان رنج برد چنان که گفت حق تعالی:

[ أَ رَأَیْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلٰهَهُ هَوٰاهُ ] (1).

آیا کسی که هوای [ نفسش ] را معبود خود گرفته دیدی ؟

چهارم: دنیا را و آنچه او خواهد دست بازداری که دنیا از تو خدمت خواهد و فراموشی آخرت خواهد،قوله تعالی:

[ فَأَمّٰا مَنْ طَغیٰ* وَ آثَرَ الْحَیٰاهَ الدُّنْیٰا* فَإِنَّ الْجَحِیمَ هِیَ الْمَأْویٰ ] (2).

و اما کسی که طغیان و سرکشی کرده*و زندگی دنیا را[ بر زندگی ابد و جاوید آخرت ] ترجیح داده،*پس بی تردید جایگاهش دوزخ است.

پس چون بندۀ عارف،این چیزها را از میان برداشت،حلاوت معرفت یافت، پس هر که با ابلیس صحبت کند از هاویه نرهد که با خداوند صحبت کند از این همه برهد.

نظر سالکان راه در مسئلۀ زهد

اشاره

در این مسئله بسیاری از حقیقت دانان و واقع بینان،نظریات پر ارزشی دارند، نقل نظر همۀ آنان از حوصلۀ این نوشتار بیرون است،تنها تلفیقی از نظریات غزالی