عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 169

جمع حیوانات بپیوندد،بلکه از آنان پست تر و بدبخت تر گردد،این روح به شریعت حقه متصل گردد و عمل به نوامیس الهیه کند و ریاضات بدنیه کشد تا چشم عین الیقین او بازگردد و با آن چشم به نحو حقیقت به این دنیا و مظاهر ظاهرش بنگرد،ببیند که تنگ و تاریک و فانی و هراس آور و نیرنگ باز و فریبنده است و به انواع آلودگی ها،ملوّث و اوصاف پر نکوهشی دارد،از این جهت از آن وحشت گرفته و به یاد وطن اصلی افتد و به آن مشتاق شود،به آن عالم در آویزد و از اهل این عالم بگریزد و با اهل ملأ أعلی مأنوس شده به آن ها بپیوندد و زمین بر او تنگ شود (1).

در هر صورت،حقیقت زهد در آیات و روایات باب زهد و عمل زاهدان واقعی متحلّی در انجام فرایض و اجتناب از محرمات و عشق پر شور به حق و قناعت به حلال دنیا و بی رغبتی و عدم دلبستگی به امور زائد و غصه نخوردن بر از دست دادن مواد فانی و خوشحال نشدن بر به دست آوردن امور لازم زندگی مادی است.

زاهد،به خاطر زهدش از علائق غلط،آزاد و از گناه و معصیت در امان و حالش از روی آوردن دنیا یا پشت کردن آن مساوی و آنچه که وجه همت اوست خدا و اوامر و نواهی جناب اوست.

کسی را که سر حقیقت عیان شد***مجاز صفات وی از وی نهان شد

نشان آن بود بر وجود حقیقت ***که نام وی از نیستی بی نشان شد

کسی کاو چنین شد که من وصف کردم*** یقین دان که او پادشاه جهان شد

ملک شد زمین و زمان را پس آنگه ***چو عیسی که او ساکن آسمان شد

خلیل از سر نیستی کرد دعوی*** که سوزنده آتش برو بوستان شد