عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 179

خود را ببین،تا شاکر گردی و در مراتب آخرتی بالاتر از خود را ببین تا حالت حرصت،جهت مثبت بگیرد.

و چون طمع،اکثر اوقات از گوش ناشی می شود،مثل شنیدن این که فلان کس کریم است و عطایای او به اکثر مردم رسیده و می رسد و رد سائل نمی کند،او نیز به شنیدن این خبر،رغبت دیدن او می کند و در مقام تلاش تحصیل آشنایی او می شود و رفته رفته از اهل طمع می شود،از این جهت طمع را نسبت به گوش می دهد.

و چون ریا،اعلام عمل خیر به غیرست و این اعلام تحقق پیدا نمی کند مگر به زبان،ریا را به زبان نسبت داده است.

و چون اصل و عمده خواهش های دنیوی متعلق است،به اخذ و تناول و پس از مصرف کردن منشعب به لذات دیگر می شود،مثل خوردن و آشامیدن و پوشیدن و شهوت راندن،از این جهت شهوت را به دست نسبت داده است.و چون عجب و بزرگ بینی متعلق است به محسوسات و به عبارت دیگر:چون ظهور عجب اکثراً در حرکات است،از این جهت عجب را به پا نسبت داد،مسئله قلب و غفلت آن و فناپذیری دنیا و زوال آن نیز مسائل روشنی است که نیاز به توضیح فوق العاده ندارد.

چهرۀ دنیا

گاهی گفته می شود دنیا و منظور آن عبارت است از:نظام شگفت انگیز موجودات ارضی و سمایی اعم از جمادات و نباتات و آنچه که هست،بدون ملاحظه رابطۀ انسان با این نظام،در این صورت دربارۀ دنیا هیچ بحثی نیست که در این مرحله برای دنیا نه رنگ تصدیق هست نه جهت تکذیب.

و گاهی گفته می شود،دنیا و در این مرحله رابطۀ انسان با آن لحاظ می شود،در