عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 180

اینجا باید چهرۀ دنیا را بر اساس رابطۀ انسان با آن به دو صورت ترسیم کرد،چنانچه آیات قرآن مجید و روایات اصیل اسلامی بر این مسئله دلالت دارد.

اگر رابطۀ انسان با دنیا بر مبنای قواعد الهی باشد،یعنی راه تحصیل و خرجش، هماهنگ با قواعد عالی اسلام صورت گیرد،بدون شک این گونه رابطه با دنیا، رابطه ای است خدایی و به عبارت دیگر:این چهره از دنیا خیر محض و سازندۀ آخرتی آباد است و این گونه دنیا و آخرت همان دنیا و آخرتی است که تمام انبیا برای برپا کردن آن مبعوث به رسالت شده اند و پیامبر عزیز اسلام صلی الله علیه و آله مکرر در مجالس مکه،به مردم گوشزد کردند:

إنّی قَدْ جِئْتُکُمْ بِخَیْرِ الدُّنْیا وَ الْآخِرَهِ (1).

به درستی که من برای رساندن خیر دنیا و آخرت به شما آمده ام.

و اگر رابطۀ انسان با دنیا بر اساس خواسته ها و امیال و غرائز و شهوات آزاد باشد و برای تحصیل و خرجش،هیچ حقی از هیچ کسی ملاحظه نشود،البته این گونه دنیا شرّ محض و مخرّب آخرت است و آیات کتب آسمانی به خصوص قرآن مجید و همۀ انبیا و ائمه علیهم السلام از این شکل رابطه،منع کرده اند.

رابطه با مقام دنیایی اگر رابطۀ یوسفی و سلیمانی و امیر المؤمنینی است،این رابطه خیر و خیر ساز و مقدمه ای برای رسیدن به نعیم آخرت است،چرا که در این رابطه شخص رابط از مقام و قدرتش برای استقرار حق و فرهنگ حق و پاسخ به دادخواهی مظلوم استفاده می کند.

و اگر رابطه با مقام دنیایی رابطۀ فرعونی و نمرودی و یزیدی و..است،این رابطه شرّ و شرساز است و حاصلی جز رساندن انسان به عذاب ابدی آخرت