عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 245

معشوق را جویان شود دکان او ویران شود ***بر روی و سر پویان شود چون آب اندر جوی او (1)

ورع از دیدگاه عارفان

عارفان عاشق برای ورع معنایی بس وسیع و گسترده دارند و این معنا را از مفاهیم آیات و روایات استفاده کرده و به عباد حق تعلیم داده اند.

در ابتدای توضیح ورع به آیۀ شریفه:

[ وَ مٰا مِنّٰا إِلاّٰ لَهُ مَقٰامٌ مَعْلُومٌ ] (2).

و هیچ یک از ما فرشتگان نیست مگر این که برای او مقامی معین است.

متوسل شده و فرموده اند:

اول مقام،همانا مقام انتباه است و این بیرون آمدن بنده است از حدّ غفلت.

پس توبه است و آن رجوع است از ما سوای خدای تعالی،پس از آن که رفته باشد،با آن که پیوسته پشیمان باشد و استغفار بسیار کنند.

پس انابت و آن رجوع از غفلت است سوی ذکر و بعضی گفته اند:توبه ترسیدن است و انابت رغبت و قومی گویند:توبه در ظاهر است و انابت در باطن.پس ورع و آن ترک کردن چیزی است که بر او مشتبه گشته باشد.

پس محاسبت نفس است و آن نگاه داشتن زیادت آن از نقصان است،آنچه سود او باشد و زیان او.

پس ارادت است و آن استدامت رنج است و ترک راحت.