عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 264

[ قالَ رَسُولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله:الْمُعْتَبِرُ فِی الدُّنْیا عَیْشُهُ فیها کَعَیْشِ النّائِمِ یَراها وَ لا یَمَسُّها وَ هُوَ یُزیلُ عَنْ قَلْبِهِ وَ نَفْسِهِ بِاسْتِقْباحِهِ مُعامَلَهَ الْمَغْرُورینَ بِها ما یُورِثُهُ الْحِسابَ وَ الْعِقابَ ]

اوصاف عبرت پذیران

اشاره

امام صادق علیه السلام در این باب-که یکی از مهم ترین مباحث تربیتی و اخلاقی است - از رسول اکرم صلی الله علیه و آله حکایت می کند که آن حضرت دربارۀ بیدارانی که برای رشد و کمال خود از هر چیزی عبرت و درس می گیرند،فرمود:

آن که دنیا و ظواهر فریبای مادی و این اشیا و عناصر زر و زیور از دست رفتنی را به دیدۀ عبرت و پندگیری می نگرد،مانند کسی است که دنیا و مظاهرش را در خواب ببیند،چنانچه در خواب توجه و رغبتی به دنیا نیست و برای خواب بیننده چیزی قابل لمس نمی باشد و خواب بیننده غیر خیال و تخیل و سراب چیزی نمی بیند،نظر کننده به عبرت هم به همان گونه با دنیا و مظاهر زیبایش رابطه دارد، اما نه رابطه حقیقی،بلکه ربطش ربط اعتباری است و دنیا را فقط برای ساختن آخرت می خواهد و بس،چون با نظر عبرت نظر می کند عاشق دنیا نمی شود، و خویش را که خلیفه خداست با دنیا معامله نمی نماید،معامله اش معامله آن گروه مغرور و بدبختی نیست که از معامله خود در پایان راه جز حساب سخت و عذاب شدید حاصلی نمی برند،بلکه معامله اش با دنیا معاملۀ انبیا و اولیاست که در پایان