- باب 27 در بیان سکوت 1
- اشاره 1
- اشاره 3
- اشاره 4
- [قسمت اول] خلقت زبان 4
- سطح فوقانی زبان 5
- سطح تحتانی زبان 6
- اشاره 6
- کناره ها 6
- اشاره 7
- قسمت دوم ساختمان زبان 7
- اسکلت استخوانی لیفی 7
- رأس 7
- اشاره 7
- اشاره 8
- عضلات زبان 8
- غشای میانی یا غشای زبانی 8
- 1-زنخی زبانی 9
- 2-نیزه زبانی 10
- 5-حلقی زبانی 13
- 4-کامی زبانی 13
- 6-لوزه زبانی 14
- 7-زبانی فوقانی 14
- 8-زبانی تحتانی 15
- 9-عرضی 16
- اشاره 21
- منافع سکوت 26
- 1-راحتی در دنیا و آخرت 26
- اشاره 26
- 3-دوری از هوا 28
- 4-تربیت و ریاضت نفس 28
- 5-چشیدن شیرینی عبادت 29
- 7-حسن خلق 30
- 6-عفت و مروت 30
- سکوت و ضرورت آن 31
- سکوت اولیای خدا 33
- سبب هلاکت خلق 35
- شناخت معایب کلام 37
- اشاره 40
- حقیقت راحتی 42
- کوشش حق و تکاپوی باطل 43
- اشاره 46
- حرکت انسان در دنیا 46
- مسابقه در قرآن 48
- 1-راحتی در خاموشی 51
- راحتی مؤمن در دنیا 51
- اشاره 51
- اشاره 51
- 2-راحتی در خلوت 57
- 3-راحتی در گرسنگی 61
- وسایل امنیت 63
- قناعت 64
- اشاره 65
- اعتماد به خدا در کلام ابو ذر 65
- علل راحتی در دنیا 66
- اشاره 68
- قناعت 70
- اشاره 70
- اشاره 72
- قناعت در کلام سعدی 72
- بازرگان و قناعت 72
- خارکن و قناعت 72
- موسی و درویش 73
- اشاره 74
- قناعت در روایات 74
- ثروت واقعی انسان در کلام قرآن 77
- اشاره 83
- اشاره 85
- علت مؤاخذۀ مریض 85
- حقیقت حرص 85
- انسان و حرص 88
- اشاره 88
- تفسیر حرص 89
- اشاره 94
- حرص مذموم 94
- حرص مذموم در کلام نراقی 94
- حرص در روایات 97
- آفات حرص 103
- راه علاج حرص 105
- اشاره 105
- علاج حرص در کلام نراقی 106
- توکل بر خدا 113
- تقابل حرص و قناعت 114
- اشاره 116
- اشاره 118
- حقیقت زهد 118
- حد زهد در دنیا 122
- شناخت زهد 124
- نظر سالکان راه در مسئلۀ زهد 127
- اشاره 127
- زهد یا رهبانیت 129
- انبیای الهی و زهد 131
- سالکان راه با عظمت زهد 133
- از حجلۀ عروسی تا بستر شهادت 135
- شهدای کربلا،پیشوایان زاهدان تاریخ 155
- زهد در آیینۀ روایات 160
- اشاره 160
- زهد در کلام امام صادق علیه السلام 167
- زهد در کلام مجلسی رحمه الله 168
- ویژگیهای زهد 171
- ویژگیهای زاهد 173
- سراچۀ دنیا 175
- باب 32 در نکوهش دنیا 176
- اشاره 176
- اشاره 178
- حقیقت دنیا 178
- چهرۀ دنیا 179
- رابطۀ دنیایی در نهج البلاغه 181
- دنیا از دیدگاه قرآن 183
- دنیا از دیدگاه روایات 185
- اشاره 185
- دنیا از کلام امام علی علیه السلام 185
- دنیا در کلام رسول خدا صلی الله علیه و آله 188
- دنیا در کلام عیسی علیه السلام 190
- دنیا در کلام سلیمان علیه السلام 190
- دنیا از دیدگاه حکیمان و عارفان 192
- اشاره 192
- خودنمایی دنیا 197
- دوست نمایی دنیا 197
- خودآرایی دنیا 198
- حسابگری دنیا 199
- رسوایی دنیا 201
- جویندۀ دنیا 201
- مهمانی دنیا 202
- فراموشی آخرت در دنیا 203
- ثمرۀ دنیا طلبی 206
- اشاره 206
- دنیا در کلام عبد الرزاق لاهیجی 207
- حکایتی عجیب از دنیا 210
- نشانه های اهل دنیا و اهل آخرت 212
- دنیا از دیدگاه امیر المؤمنین علیه السلام 215
- اشاره 215
- دنیای اولیای خدا 218
- حکایتی عجیب از اوضاع و احوال دنیا 220
- اشاره 224
- حقیقت ورع 226
- ورع در آیینۀ روایات 230
- ورع ابن سیرین 237
- کسب آبرو به برکت ورع 238
- ورع شیخ جمال،چراغ هدایت مردم 241
- ورع نردبان ترقی میر داماد 243
- ورع از دیدگاه عارفان 245
- نصیحت عارفان به غافلان 247
- نیازهای صاحب ورع 251
- اشاره 252
- ریشۀ ورع 252
- 1-تداوم حسابرسی 252
- 2-صدق گفتار 253
- 3-صفای در معامله 254
- اشاره 254
- اخلاق عجیب ابو عثمان حیری 257
- 5-پرهیز از عوامل شک 259
- 6-پرهیز از برنامه های بی فایده 259
- 4-احتراز از شبهات 259
- 10-پرهیز از علوم ضالّه 260
- 9-پرهیز از افراد بی دین 260
- 8-پرهیز از سفسطه گران 260
- اشاره 262
- اشاره 264
- اوصاف عبرت پذیران 264
- حیات عبرت آموز اویس قرن 266
- عبرت در قرآن 271
- عبرت در نهج البلاغه 274
- اشاره 274
- عبرت در روایات 274
- خطبه 20 276
- خطبۀ 83 277
- خطبۀ 221 280
- ثمرۀ عبرت 286
- ریشۀ عبرت 287
- تاریخ آیینۀ عبرت 288
- اشاره 290
- اشاره 292
- نعمت های الهی 292
- نعمت های مادی 292
- نعمت های معنوی 294
- اشاره 296
- اشاره 297
- معرفت نفس 297
- حقیقت دل 297
- شهوت،عامل خراج 300
- تکلف در اعمال 305
- منفعت عظیم اهل شوق و محبت 307
- اشاره 307
- قضاوت سید علی شوشتری 308
- حالات سید احمد کربلایی 310
- نتیجۀ عمل با تکلّف 314
- برائت از تکلّف 315
- پنجاه صفت مؤمن 317
- نصایحی از حضرت امام صادق علیه السلام 322
- اشاره 322
- استقامت 322
- پرهیز از غذای زیاد 323
- مسکن لازم 323
- پرهیز از لباس رنگارنگ 323
- دوستی های ناپایدار 324
- فریفتگی مال 324
خطبه 20
در خطبۀ بیستم با تمام محبت و علاقه از مردم می خواهد از مرگ مردگان و آنچه در ساعت مرگ و پس از مرگ برای آنان اتفاق افتاده جداً عبرت گرفته و اگر می خواهند بیدار شوند با این زنگ بیدار کنندۀ الهی بیدار شوند،حضرت علی علیه السلام این انسان آگاه و این مجسمۀ فهم و تقوی و این طایر گلشن قدس که در رأس خبرداران و آگاهان و بینایان عالم است از برخورد کسانی که به کام مرگ می افتند و به آنچه برمی خورند خبر می دهد و مجموعۀ آن اخبار را وسیلۀ عبرت برای عبرت گیرندگان قرار می دهد:
فَإنَّکُمْ لَوْ عایَنْتُمْ ما قَدْ عایَنَ مَنْ ماتَ مِنْکُمْ لَجَزَعْتُمْ وَ وَهِلْتُمْ وَ سَمِعْتُمْ وَ أطَعْتُمْ، و لکِنْ مَحْجُوبٌ عَنْکُمْ ما قَدْ عایَنُوا وَ قَریبٌ ما یُطْرَحُ الْحِجابُ،وَ لَقَدْ بُصِّرْتُمْ إنْ أبْصَرْتُمْ وَ اسْمِعْتُمْ إنْ سَمِعْتُمْ وَ هُدیتُمْ إنِ اْهْتَدَیْتُمْ،بِحَقٍّ أقُولُ لَکُمْ لَقَدْ جاهَرَتْکُمُ الْعِبَرُ وَ زُجِرْتُمْ بِما فیهِ مُزْدَجَرٌ وَ ما یُبَلِّغُ عَنِ اللّهِ بَعْدَ رُسُلِ السَّماءِ إلَّا الْبَشَرُ (1).
اگر به چشم ببینید آنچه را که مردگان شما به چشم دیدند،هرآینه غمگین می شوید و زاری می نمایید،آن وقت است که تمام اوامر و نواهی خدا و انبیا را می شنوید و پیروی می کنید،اما آنچه را رفتگان دیدند از نظر شما پنهان است،به
1- 1) -اگر شما آنچه را مردگان شما دیدند مشاهده می کردید به شیون می نشستید و اندیشناک می شدید و مستمع حق گشته به اطاعت برمی خاستید،ولی آنچه آنان دیدند از دید شما پوشیده است،و به زودی پرده ها برداشته می شود (ای مردم) بینایتان کردند اگر بنگرید،و شنوایتان نمودند اگر بشنوید و هدایتتان کردند اگر هدایت پذیرید،به درستی می گویم:عبرتها برای شما آشکار است و به چیزی که عامل بازدارنده است نهی شدید و پس از فرشتگان آسمان از جانب خداوند جز انسانِ (واجد شرایط) تبلیغ حق نمی کند.نهج البلاغه:خطبۀ 20؛بحار الأنوار:244/39،باب 86،حدیث 33.