عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 314

1- 1)- نور علی شاه اصفهانی.

[ وَ الْمُتَکَلِّفُ لا یَسْتَجْلِبُ فی عاقِبَهِ أمْرِهِ الّا الْهَوانَ وَفِی الْوَقْتِ إلّا التَّعَبَ وَ الْعَناءَ وَ الشَّقاءَ،وَ المُتَکَلِّفُ ظاهِرُهُ رِیاءٌ وَ باطِنُهُ نِفاقٌ وَ هُما جَناحانِ یَطیرُ بِهِما الْمُتَکَلِّفُ ]

نتیجۀ عمل با تکلّف

امام صادق علیه السلام در دنبالۀ روایت باب تکلف می فرماید:

هر کس عملش از برای خدا نباشد،بلکه از روی بی میلی و بی رغبتی و سستی و بی حوصلگی انجام گرفته باشد عاقبتی،جز خفت و خواری ندارد؛زیرا خداوند عمل آمیخته به تکلف را نمی پسندد و صاحب عمل بعد از مردود شدن عمل دچار خفت و خواری خواهد شد،متکلّف در وقت عمل هم حاصلی،جز زحمت و تعب و سختی و مشقت ندارد و در حقیقت متکلف زیانکار دنیا و آخرت است.

ظاهر عمل متکلّف ریا است،چون متکلّف به دور از چشم مردم خود را به زحمت عمل نمی اندازد و باطن عملش نفاق است؛زیرا در وقت انجام عمل بی میل و بی علاقه به عمل است پس دلش با ظاهر یکی نیست و این عین نفاق است،ریا و نفاق دو بال پری است که متکلف به وسیلۀ آن دو پر به سوی غضب حق و نفرت ملائکه و افتضاح و رسوایی و در پایان کار به زندان جهنم پر می کشد ! !