عرفان اسلامی جلد 8 صفحه 89

مسئلۀ مهم در اینجا این است که در درجۀ اوّل،اولیای خانه و مدرسه و مکتب و در درجۀ دوّم،خود انسان باید در جهت دادن به این صفت بیدار باشد که خدای نخواسته این خصلت با عظمت و این نعمت شگفت انگیز رنگ شیطانی به خود نگیرد و سبب انحراف انسان از تمام حقایق نشود ! !

تفسیر حرص

در تفسیر«المیزان»در سورۀ مبارکۀ معارج در زمینۀ حرص بیان واضح و سخنی متین آمده که دانستنش برای پی بردن به حقیقت حرص لازم است (1):

کلمۀ هلوع صفتی است که از مادّۀ«هاء،لام،عین»و مصدر هَلَع که به معنای شدت حرص است،اشتقاق شده و نیز گفته اند که کلمۀ نامبرده را دو آیۀ بعد تفسیر کرده.

پس هلوع کسی است که هنگام برخورد با ناملایمات،بسیار جزع می کند و چون به خیری می رسد از انفاق به دیگران خودداری می نماید.

و به نظر ما این وجه بسیار خوبی است و سیاق آیه هم با آن مناسب است،چون از شکل دو جملۀ: [ إِذٰا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعاً ] (2)پیداست که می خواهد هلوع را معنا کند.

از نظر اعتبار عقلی،هلوع هم چنین کسی است،چون آن حرصی که جبلّی انسان است حرص بر هر چیزی نیست که چه خیر باشد و چه شر،چه نافع باشد و چه ضارّ،نسبت به آن حرص بورزد،بلکه تنها حریص بر خیر و نفع است،آن هم