عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 113

همین خاطر حضرت صادق علیه السلام در ابتدای روایت باب غیبت می فرماید:

غیبت بر هر مسلمانی حرام است و صاحب غیبت در هر حال،اهل گناه و از طایفۀ معصیت کاران است.

غیبت آن است که سخن گویی از کسی به صفتی که آن صفت نزد حضرت حقّ عیب نباشد،اما تو آن صفت را به گونه ای ذکر کنی که بوی مذمّت بدهد،یا وصفی از کسی بگویی که آن وصف نزد آگاهان مذموم نیست،ولی نحوۀ گفتار تو به صورتی باشد که مستمع از سخنانت معنای مذمّت بفهمد.

خلاصه،نسبت دادن کسی به صفتی به عنوان ذم و بدی غیبت است،هر چند آن صفت نزد خداوند و عقلا عیب نباشد.

اما ذکر صفتی که آن صفت نزد حق مذموم است و صاحبش بین مردم به آن صفت مشهور باشد و علّت شهرتش به آن عیب آن است که خود حرمت خود را نگاه نداشته به این معنی که متظاهر به فسق و فجور و گناه علنی است و از جنایاتش باک نمی کند و شرم و حیا ندارد بی مانع است؛زیرا که این گونه سخن گفتن در حقّ این گونه مردم غیبت نیست،هرچند صاحب آن اوصاف از شنیدن آنچه پشت سرش گفته شده دلگیر شود.

امّا توجه داشته باش که خود از آن اوصاف پاک باشی و قصد و غرضت از گفتن اوصاف او بیان حقّ باشد و این که مردم،خود را از شرّ او در امان بدارند و از زیانش بر کنار به مانند و مواظب توطئه و نقشۀ او باشند که غیبت این گونه مردم و جاسوسی علیه آنان جایز بلکه لازم است که اگر مردم از وضع اینان مطّلع نشوند به آنان و به کشورشان و به اموال و به دینشان ضربۀ غیر قابل جبران وارد خواهد شد.

ولی اگر غرض و قصدت از آن گونه گفتار حقّ و حقیقت نباشد،گرچه در گفتارت