عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 117

و بویش از این بدتر بود ! (1)!

در تفسیر آیۀ [ وَیْلٌ لِکُلِّ هُمَزَهٍ لُمَزَهٍ ] (2)آمده:

هُمزه،طعنه زننده به مردم و لمزه،غیبت کننده از مردم مسلمان است.

صحابۀ رسول خدا صلی الله علیه و آله با خوش رویی با یکدیگر برخورد می کردند و در جلسۀ غیبت حاضر نمی شدند و این عدم حضور در مجلس غیبت را بالاترین عمل می دانستند و خلاف آن را عادت منافقان به حساب می آوردند.

بعضی از بزرگان گفته اند:

گذشتگان از اهل ایمان عبادت را در روزه و نماز تنها نمی دیدند،عبادت بزرگ نزد آنان خودداری از غیبت بود.

ابن عباس می گوید:

چون خواستی عیب دیگران را بگویی مسیر سخن را به گفتن عیوب خود برگردان (3).

مالک دینار می گوید:

عیسی با حواریون بر مرده سگی گذشتند،حواریون گفتند:عجب بوی بدی دارد،عیسی فرمود:عجب دندان های سفیدی در دهان اوست،انگار می خواست حواریون را از بدگویی از سگ منع کرده و به آنان تعلیم دهد که همیشه خوبی های خلق را بگویید (4).

1- 1) -کشف الریبه:9؛مستدرک الوسائل:120/9،باب 132،حدیث 10415.
2- 2) -«وای بر هر عیب جوی بدگوی !»همزه (104):1.
3- 3) -شرح نهج البلاغه،ابن ابی الحدید:61/9.
4- 4) -مجموعه ورام:116/1،باب الغیبه؛شرح نهج البلاغه،ابن ابی الحدید:61/9.