- اشاره 1
- باب 46 مسئله بیان و کلام و سخن گفتن 1
- حقیقت سخن و کلام 2
- اشاره 2
- سخن اولیای الهی 4
- انسان و روح اعظم در کلام ملا صدرا 5
- دو واقعیّت در سخن 12
- اوصاف قول در قرآن 14
- اشاره 14
- اشاره 15
- 1-قول بلیغ 15
- واعظ و قول بلیغ 16
- 3-قول عدل 20
- اشاره 20
- قضاوت و شهادت 21
- رشوه و حرمت آن 26
- شرایط قضا در کلام امام علی علیه السلام 29
- معامله نکردن دین با هوای نفس 32
- 4-قول حسن 34
- اشاره 34
- قول حسن در روایات 35
- اشاره 40
- 5-قول احسن 40
- 6-قول کریم 47
- 7-قول لیّن 47
- 8-قول ایمان 49
- 9-قول سدید 50
- 10-قول معروف 51
- 11-قول میسور 52
- آفات زبان 54
- کلام بیهوده 56
- اشاره 56
- باب 47 در مدح و ذم 56
- حقیقت مدح و ذمّ 58
- مدح و ذمّ دیگران 60
- استحقاق مدح و ذمّ 62
- مدح و ذمّ بیجا 63
- اشاره 69
- حقیقت مراء و جدال 70
- جدال احسن 73
- جدال غیر مشروع 76
- اشاره 79
- آفات مراء و جدال 79
- 1-عدم پذیرش حق 80
- 2-تظاهر و ریاکاری 82
- 3-خشم و غضب 83
- 4-حقد و کینه توزی 84
- 5-رشک و حسد 85
- 6-کناره جویی از مردم 86
- 8-تکبّر و برتری جویی 89
- 9-کنجکاوی از عیوب مردم 91
- 11-تزکیۀ نفس و خودستایی 95
- 12-نفاق و دورویی 96
- منشأ مراء و جدال 97
- باب 49 در مسئله غیبت 98
- اشاره 98
- اشاره 101
- گناه غیبت 101
- مقامی از مقامات اولیا 103
- دم عیسوی اولیا 105
- مجلسی در کلام عارفی سترگ 107
- رابطۀ اولیا با عالم غیب 110
- قدرت معنوی اولیا 111
- غیبت،مانع وصول به حق 112
- اشاره 114
- روایات باب غیبت 114
- روزۀ اهل غیبت 115
- غیبت و ربا 116
- موارد جواز غیبت 119
- ریشۀ انواع غیبت 123
- سلامت دنیا و آخرت 124
- اشاره 124
- باب 50 در ریا و تظاهر 124
- حقیقت ریا و تظاهر 126
- پروندۀ حرکات انسان 127
- نامه ای تکان دهنده 129
- اشاره 131
- کلام غزالی دربارۀ ریا 131
- ریا در نماز 132
- عبادت خالصانه 134
- عبادت ناخالص 134
- ریشه کنی ریا 136
- مزد ریاکار 138
- ریای چشم 139
- ریای در اکل 139
- موارد ریا 139
- اشاره 139
- ریای در راه رفتن 140
- ریای در کلام 140
- ریای در مجالست 140
- ریای در خنده 141
- ریای در نماز و حج و جهاد 141
- ریای در لباس 141
- اخلاص در عمل 142
- اشاره 143
- روایات باب ریا 143
- علامت ریاکار 144
- رضایت قلبی بعد از عمل خیر 145
- اشاره 148
- ضرر حسادت 149
- حسد حاسد 151
- توبۀ حسود 152
- حسد در قرآن 152
- حسد در روایات 155
- اشاره 159
- صلاح و فساد دین 161
- اشاره 162
- قرآن و طمع 162
- اقسام طمع در قرآن 163
- روایات طمع 166
- شراب شیطان 170
- ریشۀ طمع 171
- اشاره 174
- عبرت از طمع کار 175
- اشاره 178
- حقیقت سخاوت 181
- سخاوت انبیا 182
- نشانه های سخاوت 187
- سخی و بخیل 190
- سخاوت با مال حلال 191
- مالک حقیقی 192
- ذخیرۀ مال برای وارث 194
- اشاره 198
- اخذ و عطای نادرست 200
- اشاره 200
- اشاره 205
- اهل نجات در اخذ و عطا 205
- ورع و عفت نفس 205
- عزّت نفس 206
- اشاره 208
- اشاره 210
- نعمت برادری و اخوّت 210
- اخوّت در بنی آدم 211
- اشاره 215
- مشورت در اسلام 217
- قرآن و مشورت 220
- روایات و مشورت 221
- مشورت در امور دنیایی 225
- نتیجۀ مشورت 227
- اشاره 229
- حقیقت حلم و بردباری 232
- حلم در قرآن مجید 234
- حلم در روایات 238
- قرآن و غضب 240
- روایات و غضب 242
- اشاره 248
- اسباب غضب 249
- علاج اسباب غضب 250
- حلم و بردباری خواجه نصیر الدین طوسی 254
- حلم و بردباری آیت اللّه اصفهانی 255
- بردباری علامۀ کاشف الغطا 258
- حلم و بردباری ملا مهدی نراقی 259
- موقعیت های حلم 262
- اشاره 262
- تقابل حلم و غضب 263
- اشاره 265
- باب 58 در تواضع 265
- حقیقت تواضع و فروتنی 267
- اشاره 267
- تکبر در برابر هوای نفس 269
- عبودیت نفس 273
- اشاره 276
- ربوبیّت در قرآن 279
- اشاره 281
- ربوبیّت در دعای عرفه 281
- اشاره 283
- اندیشه در آیات توحید،بهترین راه تواضع 283
- اندیشه در گوش و چشم 284
- منبع روزی 284
- منبع حیات 286
- اشاره 289
- روایات تواضع 289
- پیرزن و مشک آب 294
- رسول خدا صلی الله علیه و آله و تواضع 294
- اشاره 294
- توبۀ جوان یهودی 296
- کنیز گریان 297
- تواضع حضرت آیت اللّه بروجردی رحمه الله 298
- اشاره 301
- سیمای مؤمنان و متواضعان 301
- مؤمنان و محبّان امیر مؤمنان 304
- تواضع برای خدا 306
- تواضع منشأ خشوع 309
- اشاره 311
- حقیقت اقتدا 314
- حقیقت انسان و انسانیت در روایات 316
- اشاره 322
- مقتدای حقیقی انسان 323
- اقتدای به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله 325
- اشاره 325
- حقیقت محمدیه 328
- اقتدای به ائمۀ معصومین علیهم السلام 328
- مقتدا در دنیا و آخرت 330
- اقتدا به اولیا 333
- اقتدای صحیح بهترین راه هدایت 335
- اقتدا به آیین حنیف 337
- اشاره 339
- عفو و گذشت 342
- اشاره 344
- عفو خداوند از بندگان 344
- عفو در قرآن مجید 344
- عفو بندگان از خطاکاران 346
- عفو در روایات 348
- ابو ضمضم و عفو 355
- اشاره 357
- حقیقت خلق حسن 359
- اشاره 364
- اشاره 367
- علم دین 367
- علم به تقوا و یقین 368
- طلب علم 370
- تمام علوم در کلام امام صادق علیه السلام 370
- شناخت نفس 372
- علم بی منفعت 374
- علم و عمل 377
- اوصاف معلّم 378
- اشاره 378
- اوصاف معلّم و متعلّم 378
- اوصاف متعلّم 379
- علم در نزد انبیا 380
- اشاره 380
- علم کسبی و قدرتی 382
- اشاره 384
- حقیقت فتوا 386
- اشاره 386
- فتوای علامه شلتوت 388
- فتواهایی دیگر از علماء 389
- فتوای میرزا حسن شیرازی 389
- نظر شهید ثانی به مفتی و فتوا 390
- اشاره 391
- فاقدان شرایط فتوا 392
- فتوا در روایات 393
- فتوا از نگاه بزرگان 398
- معرفت ناسخ و منسوخ 408
واقعیت قرار داده شده که آن میزان و ترازو،تکیه گاه واقعی تحقق شیء و دوام و بقای آن و آشکار کنندۀ آثار اوست و آن میزان و ترازو بهترین آیینه برای نشان دادن حق و باطل و بجا و بیجا بودن شیئی است.
برای سخن که کار دایم و روزمرۀ مردم روی زمین و همۀ انسان هاست نیز ترازو و میزان قرار داده شده،تا همۀ مردم قبل از اظهار کلام،با توجه کامل کلام و سخن خود را بسنجند،اگر کلامشان حق و سخنشان برای فرد و جامعه مفید بود اظهار نمایند.اما اگر میزان نشان داد که ظهور این کلام علّت ریختن خون،یا از بین رفتن مال محترم،یا به باد دهندۀ آبرو،یا برهم زنندۀ وحدت،یا مانع کار خیر،یا وسیلۀ دو بهم زنی و یا ایجاد کنندۀ مشکل برای مردم است،از اظهار آن بپرهیزند و در جانب این کلام بسیار خطرناک که سنگینی گناهش،گاهی از کوه ها بیشتر است به وجود مقدس حضرت حق پناه ببرند.
امام صادق علیه السلام می فرمایند:
کلامت را در ترازوی عقل بسنج.اگر برای خدا و در راه خدا بود بگو ورنه سکوت به خیر توست،برای اعضا و جوارح هیچ عبادتی سبک تر و کم خرج تر و با منزلت تر و پرارزش تر از کلام در راه رضای خدا و پخش مسائل الهی و یادآوری نعمت های حق در بین بندگان نیست.
نمی بینی خداوند مهربان بین خود و پیامبرانش و بین پیامبران و امت هایشان، چیزی را که وسیلۀ آشکار کردن مکنونات و مخزونات وحی جز کلام قرار نداده و به همین مسئله ثابت می شود که سخن،بهترین وسیلۀ و لطیف ترین عبادت اوست.
با این معنی باید به ارزش عبادی سخن توجه فوق العاده شود و این سرمایۀ عظیم الهی را ساده و آسان معامله نکرد که این نعمت اگر بجا خرج شود،نتیجه اش رضای خدا و بهشت الهی است و اگر بیجا و به غلط مصرف گردد حاصلش سخط