عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 130

اما بعد:سزد که آدمی ضعیف که تاب گزیدن مورچه ندارد از عذاب خدای و گزیدن حیات و عقارب دوزخ و شکنجه و داغ آن جهان خود را نگاه دارد که عذاب حقّ است،و سطوت و بطش او از مجرمان مصروف نیست.

و اگر آدمی اندیشد که خدای کریم و رحیم است،کجا بنده را چنین عذاب کند ؟ باید بیندیشد که آنچه حال خدای با بندۀ مجرم کرده که او را محلّ معصیت آفریدگار خویش و به جفا و نافرمان برداری قیوم سماوات مبتلا کرده است از ابتلای به عذاب کمتر نیست،بلکه نزد ارباب همم و اهل معرفت،این زیادت است،چنان چه اگر یکی از ایشان را مخیّر سازند میان عذاب و یا ابتلای به معصیت،عذاب را دوست تر دارد از ابتلای به معصیت که بندگان حق شناس معصیت را برای آن که معصیت است دشمن دارند با قطع نظر از آن که سبب عذاب می شود و یا نمی شود،چنانچه رسول اللّه صلی الله علیه و آله که در شأن صهیب فرمود:

نِعْمَ الْمَرء صُهَیْبٌ لَوْ لَمْ یَخَفِ اللّهَ لَمْ یَعْصِهِ (1).

نیکو مردی است صهیب،برفرض اگر از خدای نمی ترسید باز معصیت خدا را نمی کرد.

و بندۀ مستبصر داند که اگر العیاذ باللّه به عذاب جاوید مبتلا شوند این اهون است از آن که به نافرمانی و عقوق و جفا در کار آفریدگار تبارک اسمه موصوف گردند،چون خدای عزّ و جلّ این خذلان به بنده پسندید که او به چنین موصوف گردد که نافرمانی خداست،چه عجب اگر او را به عذاب مبتلا گرداند که اهون از آن است نزد مستبصر حق شناس.

و چون در آخرت،جلال و بزرگواری خدای بر مجرمان ظاهر شود چنان که آن را