عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 17

کم ترین بهره ای از سواد ندارند،گفتار گوینده را درک و تغییر حال پیدا کنند و ثانیاً:

گوینده بهتر است گفتارش را با خلوص توأم نماید و به آنچه می گوید عامل و آراسته باشد.

یکی از متخصصان فن سخنوری دربارۀ یک واعظ و سخنران می گوید:

مردم برای این که به سخن کسی گوش دهند و اعتنا کنند،باید به او اعتماد داشته باشند و او را درست و راستگو و دانا و صمیمی و خیرخواه و مهربان بدانند و ارجمند و گرامی بدارند.

این مسئله دلیل و برهان و توضیح و بیان لازم ندارد و شک نیست که شنوندگان هر چه این گمان ها و احساسات را دربارۀ گوینده بیشتر داشته باشند سخن او مؤثّرتر و نافذتر است.

پس هر کس می خواهد در دنیا به سخنوری کاری از پیش ببرد یا به مقامی برسد باید چنان زندگانی کند که مردم او را به این صفات بشناسند.

گذشته از این که سخنور باید نزد مردم به این صفات شناخته شده باشد،هنگام سخنوری نیز باید چنان سخن بگوید که اگر او را به این صفات می شناسند سخن او آن گمان ها را در اذهان تأیید و استوار کند و آن عوالم را در همان حال به یاد آورد و محبت و احترام او در دل ها بنشیند و اگر او را نمی شناسند از کلامش به این عقاید و احساسات دربارۀ او بگرایند.وگرنه به سخنش گوش نمی دهند،یا اگر بدهند از گوش فراتر نمی رود و به دل نمی نشیند.

پس سخنور باید آن چنان بگوید که او را درست و راستگو بیابند و نیز بی غرض و خیر خواه بجا بیاورند،مردم چون کسی را درست و بی غرض و خیرخواه بدانند البته از روی رغبت و میل به او گوش می دهند؛زیرا معتقدند که بر نفع ایشان سخن می گوید و از شنیدن آن سود خواهند برد.