عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 172

و قناعت و کوتاهی آرزو و لزوم عبادت و طاعت و ناامیدی از خلق می نماید،اگر عبد به این حقایق آراسته شود،ایمان تا ابد ملازم او خواهد بود و اگر به این واقعیت ها روی نیاورد دچار شومی طمع گشته و ایمان از دلش رخت برمی بندد.

حکما فرموده اند:طمع،حالتی است که هر کجا وطن کند،سلسله و زنجیر شرک و نفاق را به حرکت آورد و اگر قوّت یابد آدمی را به کفر می کشد.

ملّا عبد الرّزاق لاهیجی مترجم کتاب شریف«مصباح الشریعه»می گوید:

باید دانست که:

اوّل: طمع که از باطن مردم سر بر زند نتیجۀ حرص باشد و آن را در کلیّات و جزئیات از عام و خاصّ مردم معلوم می توان کرد،بلکه محسوس می توان دید.

نه از حرص کودک برآرد نفیر***پس آن گه طمع دارد از دایه شیر

جوانان و پیران که ره می روند*** هم از حرص بهر طمع می روند

و چون این معنی نخست از نفس حیوانی است اثر او را در جمیع حیوانات مشاهده می توان کرد.

دوّم: طمع از ریا در وجود آید و این نوع خاص تر است؛زیرا که منبع او نفس انسانی است و سایر حیوانات را در این معنی مدخلی نیست و این طمع از این حاصل آید که شخصی مالی نفقه کند یا طاعتی بجای آرد یا به کار خیری اقدام نماید و مقصودش این نباشد که ثواب آخرت حاصل کند یا در طلب رضای حقّ جلّ و علا کوشد،بلکه نفس او را طمع قبول خلق و زیادتی شهرت و ذکر خیر و نشر محامد و امثال این باشد،چنان که اکثر خلق از خاصّ و عام و وضیع و شریف مبتلا به این معنی شده اند الی ماشاءاللّه و سرچشمۀ نفاق را نیز از اینجا مشاهده میکن و طلب منصب و جاه و رغبت ریاست و فوقیّت و امارت و حکومت که به نزد اهل معرفت هر یکی از این ها زنّاری است علی حده همه را نتیجۀ طمع میدان و اگر به