عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 218

به گونه ای نیست که بتواند عاقبت واقعی هر برنامه و کاری را درک کند،نورافکن عقل قوی نیست و محدودۀ درک و فهم و بینش انسان بسیار کم است.

انسان اگر بخواهد با تکیه بر عقل تنهای خود به هر امری وارد گردد به هر کاری دست بزند،بدون شک ضرر و خسارت انسان بیش از منفعت او خواهد بود.

تاریخ بشر روشن تر از آفتاب نشان می دهد که حرکت در مسیر زندگی به همراهی عقل تنها خسارت های غیر قابل جبران نصیب انسان کرده است.

قسمت عمده ای از بدبختی ها و تیره روزی های بشر در طول تاریخ معلول همین داستان است.

آنان که از کمک گیری از عقول بالاتر و اندیشه های الهی و تفکرات خدایی و به خصوص از کمک گیری از عقول سفیران حق و امامان معصوم علیهم السلام تکبر کردند به چاه مذلّت و هلاکت افتادند.

تشکیل سمینارها،کنفرانس ها،مجالس قانون گذاری،مجالس مشورتی،همه و همه دلیل قاطع و برهان ساطعی بر این حقیقت است که عقل و علم انسان به هر درجه ای که باشد باز نیاز به مشورت دارد.

آیات و روایات بسیار مهم اسلامی هم این معنا را تصدیق می کنند و انسان را به مشورت با عقول عالیه در امر دین و دنیا و امروز و فردا توجه می دهند.

حضرت موسی بن جعفر علیه السلام به هشام فرمودند:

یٰا هِشْامُ ! انَّ لِلّهِ عَلَی النّاسِ حُجَّتَیْنِ:حُجَّهٌ ظاهِرَهٌ وَ حُجَّهٌ بٰاطِنَهٌ فَامَّا الظّاهِرَهٌ فَالرُّسُلُ وَ الْاَنْبِیٰاءُ وَ الْاَئِمَّهُ علیهم السلام وَ أمَّا الْباطِنَهُ فَالْعُقُولُ (1).