- اشاره 1
- باب 46 مسئله بیان و کلام و سخن گفتن 1
- حقیقت سخن و کلام 2
- اشاره 2
- سخن اولیای الهی 4
- انسان و روح اعظم در کلام ملا صدرا 5
- دو واقعیّت در سخن 12
- اوصاف قول در قرآن 14
- اشاره 14
- اشاره 15
- 1-قول بلیغ 15
- واعظ و قول بلیغ 16
- 3-قول عدل 20
- اشاره 20
- قضاوت و شهادت 21
- رشوه و حرمت آن 26
- شرایط قضا در کلام امام علی علیه السلام 29
- معامله نکردن دین با هوای نفس 32
- 4-قول حسن 34
- اشاره 34
- قول حسن در روایات 35
- اشاره 40
- 5-قول احسن 40
- 6-قول کریم 47
- 7-قول لیّن 47
- 8-قول ایمان 49
- 9-قول سدید 50
- 10-قول معروف 51
- 11-قول میسور 52
- آفات زبان 54
- کلام بیهوده 56
- اشاره 56
- باب 47 در مدح و ذم 56
- حقیقت مدح و ذمّ 58
- مدح و ذمّ دیگران 60
- استحقاق مدح و ذمّ 62
- مدح و ذمّ بیجا 63
- اشاره 69
- حقیقت مراء و جدال 70
- جدال احسن 73
- جدال غیر مشروع 76
- آفات مراء و جدال 79
- اشاره 79
- 1-عدم پذیرش حق 80
- 2-تظاهر و ریاکاری 82
- 3-خشم و غضب 83
- 4-حقد و کینه توزی 84
- 5-رشک و حسد 85
- 6-کناره جویی از مردم 86
- 8-تکبّر و برتری جویی 89
- 9-کنجکاوی از عیوب مردم 91
- 11-تزکیۀ نفس و خودستایی 95
- 12-نفاق و دورویی 96
- منشأ مراء و جدال 97
- باب 49 در مسئله غیبت 98
- اشاره 98
- اشاره 101
- گناه غیبت 101
- مقامی از مقامات اولیا 103
- دم عیسوی اولیا 105
- مجلسی در کلام عارفی سترگ 107
- رابطۀ اولیا با عالم غیب 110
- قدرت معنوی اولیا 111
- غیبت،مانع وصول به حق 112
- اشاره 114
- روایات باب غیبت 114
- روزۀ اهل غیبت 115
- غیبت و ربا 116
- موارد جواز غیبت 119
- ریشۀ انواع غیبت 123
- سلامت دنیا و آخرت 124
- اشاره 124
- باب 50 در ریا و تظاهر 124
- حقیقت ریا و تظاهر 126
- پروندۀ حرکات انسان 127
- نامه ای تکان دهنده 129
- اشاره 131
- کلام غزالی دربارۀ ریا 131
- ریا در نماز 132
- عبادت خالصانه 134
- عبادت ناخالص 134
- ریشه کنی ریا 136
- مزد ریاکار 138
- ریای چشم 139
- اشاره 139
- موارد ریا 139
- ریای در اکل 139
- ریای در کلام 140
- ریای در راه رفتن 140
- ریای در مجالست 140
- ریای در لباس 141
- ریای در خنده 141
- ریای در نماز و حج و جهاد 141
- اخلاص در عمل 142
- روایات باب ریا 143
- اشاره 143
- علامت ریاکار 144
- رضایت قلبی بعد از عمل خیر 145
- اشاره 148
- ضرر حسادت 149
- حسد حاسد 151
- حسد در قرآن 152
- توبۀ حسود 152
- حسد در روایات 155
- اشاره 159
- صلاح و فساد دین 161
- اشاره 162
- قرآن و طمع 162
- اقسام طمع در قرآن 163
- روایات طمع 166
- شراب شیطان 170
- ریشۀ طمع 171
- اشاره 174
- عبرت از طمع کار 175
- اشاره 178
- حقیقت سخاوت 181
- سخاوت انبیا 182
- نشانه های سخاوت 187
- سخی و بخیل 190
- سخاوت با مال حلال 191
- مالک حقیقی 192
- ذخیرۀ مال برای وارث 194
- اشاره 198
- اخذ و عطای نادرست 200
- اشاره 200
- اشاره 205
- اهل نجات در اخذ و عطا 205
- ورع و عفت نفس 205
- عزّت نفس 206
- اشاره 208
- نعمت برادری و اخوّت 210
- اشاره 210
- اخوّت در بنی آدم 211
- اشاره 215
- مشورت در اسلام 217
- قرآن و مشورت 220
- روایات و مشورت 221
- مشورت در امور دنیایی 225
- نتیجۀ مشورت 227
- اشاره 229
- حقیقت حلم و بردباری 232
- حلم در قرآن مجید 234
- حلم در روایات 238
- قرآن و غضب 240
- روایات و غضب 242
- اشاره 248
- اسباب غضب 249
- علاج اسباب غضب 250
- حلم و بردباری خواجه نصیر الدین طوسی 254
- حلم و بردباری آیت اللّه اصفهانی 255
- بردباری علامۀ کاشف الغطا 258
- حلم و بردباری ملا مهدی نراقی 259
- موقعیت های حلم 262
- اشاره 262
- تقابل حلم و غضب 263
- اشاره 265
- باب 58 در تواضع 265
- حقیقت تواضع و فروتنی 267
- اشاره 267
- تکبر در برابر هوای نفس 269
- عبودیت نفس 273
- اشاره 276
- ربوبیّت در قرآن 279
- اشاره 281
- ربوبیّت در دعای عرفه 281
- اشاره 283
- اندیشه در آیات توحید،بهترین راه تواضع 283
- اندیشه در گوش و چشم 284
- منبع روزی 284
- منبع حیات 286
- اشاره 289
- روایات تواضع 289
- پیرزن و مشک آب 294
- رسول خدا صلی الله علیه و آله و تواضع 294
- اشاره 294
- توبۀ جوان یهودی 296
- کنیز گریان 297
- تواضع حضرت آیت اللّه بروجردی رحمه الله 298
- اشاره 301
- سیمای مؤمنان و متواضعان 301
- مؤمنان و محبّان امیر مؤمنان 304
- تواضع برای خدا 306
- تواضع منشأ خشوع 309
- اشاره 311
- حقیقت اقتدا 314
- حقیقت انسان و انسانیت در روایات 316
- اشاره 322
- مقتدای حقیقی انسان 323
- اشاره 325
- اقتدای به پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله 325
- حقیقت محمدیه 328
- اقتدای به ائمۀ معصومین علیهم السلام 328
- مقتدا در دنیا و آخرت 330
- اقتدا به اولیا 333
- اقتدای صحیح بهترین راه هدایت 335
- اقتدا به آیین حنیف 337
- اشاره 339
- عفو و گذشت 342
- اشاره 344
- عفو خداوند از بندگان 344
- عفو در قرآن مجید 344
- عفو بندگان از خطاکاران 346
- عفو در روایات 348
- ابو ضمضم و عفو 355
- اشاره 357
- حقیقت خلق حسن 359
- اشاره 364
- اشاره 367
- علم دین 367
- علم به تقوا و یقین 368
- طلب علم 370
- تمام علوم در کلام امام صادق علیه السلام 370
- شناخت نفس 372
- علم بی منفعت 374
- علم و عمل 377
- اوصاف معلّم 378
- اوصاف معلّم و متعلّم 378
- اشاره 378
- اوصاف متعلّم 379
- علم در نزد انبیا 380
- اشاره 380
- علم کسبی و قدرتی 382
- اشاره 384
- حقیقت فتوا 386
- اشاره 386
- فتوای علامه شلتوت 388
- فتواهایی دیگر از علماء 389
- فتوای میرزا حسن شیرازی 389
- نظر شهید ثانی به مفتی و فتوا 390
- اشاره 391
- فاقدان شرایط فتوا 392
- فتوا در روایات 393
- فتوا از نگاه بزرگان 398
- معرفت ناسخ و منسوخ 408
اینان به خاطر حلم و شکیبایی از ثوابی عظیم و اجری بی نهایت از طرف حضرت حق برخوردارند و به حق که محبوب خدا و انبیا و امامان بزرگوار هستند.
صلای عشق جانان بی بلا نیست***زمانی بی بلا بودن روا نیست
اگر صد تیر بر جان تو آید*** چو تیر از شصت او آید خطا نیست
از آنجا هر چه آید راست آید ***تو کژ منگر که کژ دیدن روا نیست
سر مویی نمی دانی از این سر*** مبین خود را در آنجا و رضا نیست
بلاکش تا لقای دوست بینی*** که مرد بی بلا مرد لقا نیست
میان صد بلا خوش باش با او ***که در آن جایگه هرگز بلا نیست
ز حیرت چون دل عطار امروز*** درین گرداب خون یک مبتلا نیست(1)
حلم در روایات
ائمۀ معصومین علیهم السلام در این زمینه روایات متعددی دارند،امام علی علیه السلام می فرماید:
الْحِلْمُ سَجِیَّهٌ فٰاضِلَهُ (2).
بردباری اخلاق برتر است.
الْحِلْمُ غِطاءٌ ساتِرٌ وَ الْعَقْلُ حُسْامٌ باتِرٌ فَاسْتُرْ خَلَلَ خُلْقِکَ بِحِلْمِکَ وَ قاتِلْ هَواکَ بِعَقْلِکَ (3).
بردباری پردۀ پوشاننده و عقل شمشیر برّانی است،خلل اخلاقت را به بردباری خود بپوشان و هوای نفست را با قدرت عقل از میان بردار.