کتابخانه بالقرآن

عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 249

صفحه 249

می شود و همین اعتبار در حال تهیج غضب نکابت او اگر چه به سبب کمتر کلمه بود رعایت باید کرد.

و بقراطیس حکیم گوید:

من به سلامت آن کشتی که باد سخت و شدّت آشوب دریا به لجه افکند که بر کوه های عظیم مشتمل بود و بر سنگ های سخت زند،امیدوارترم از آن که به سلامت غضبان ملتهب،چه ملاحان را در تخلیص آن کشتی مجال استعمال لطایف حیل باشد و هیچ حیله در تسکین شعلۀ غضبی که زبانه می زند نافع نیاید و چندان که وعظ و تضرع و خضوع بیشتر به کار دارند مانند آتشی که هیزم خشک بر او افکند تیزی بیشتر نماید.

اسباب غضب

و اسباب غضب ده است.

اوّل: عجب، دوّم: افتخار، سوّم: مراء، چهارم: لجاج، پنجم: مزاح، ششم:

تکبّر، هفتم: استهزا، هشتم: غدر، نهم: ضیم (1)، دهم: طلب نفایسی که از عزت موجب مناقشه و محاسده شود و شوق به انتقام غایت این اسباب بود و بر سبیل اشتراک و لواحق غضب که اعراض این مرض بود،هفت صنف باشد:

اوّل: ندامت، دوّم: توقع مجازات عاجل و آجل، سوّم: مشقّت دوستان، چهارم: استهزای اراذل، پنجم: شماتت اعدا، ششم: تغییر مزاج، هفتم: تألّم ابدان هم در حال،چه غضبْ جنون یک ساعت بود،امیر المؤمنین علی کَرم اللّه وجهه فرمود:

1- 1) -ضیم:ستم کردن،جور و جفا کردن،بیداد کردن.