عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 30

نیفکند و ارباب دعوی و دفاع او را تنگ حوصله و کژ خلق نسازند و در لغزش و خطایی که از او سرزند اصرار نورزد و چون حقیقت امری را بشناسد از پذیرفتن آن دلتنگ و از بازگشت به آن حقیقت،آزرده خاطر نگردد و طایر همّتش از اوج نزاهت به حضیض طمع نگراید و در قضا یا به آنچه در وهلۀ نخستین و نظر سطحی بفهمد از کاوش در اعماق حقایق باز نایستد و به هنگام رخ دادن شبهات برای جستن حق، پایداریش بیشتر و تمسّک به حجّت ها فزون تر و ملالتش از آمد و شد متداعیان کمتر و در کشف حقایق امور شکیباتر و به هنگام هویدا شدن حقیقت امر،در اصدار و تنفیذ حکم برنده تر باشد،از آن کسانی که چاپلوسی و چرب زبانی ایشان را نفریبد و تشویق و تحریض به امری،از جادّۀ حق منحرفشان نکند.

این مجموعه اوصافی است که امیر المؤمنین علیه السلام برای قاضی صالح ذکر می کند و پس از آن،بیان خود را با یک جمله کوتاه بر این گونه پایان می بخشند.

وَ اولٰئِکَ قَلیلٌ (1).

ای مالک ! چنین مردمی که واجد همگی این اوصاف و شرایط باشند نادر و کمیابند.

زیرا در میان نفوس بشری که مفطور به ضعف و غالباً گرفتار حبّ و بغض و در گرو شهوت و غضب و اسیر خوف و طمعند کمتر نفسی قوی می توان یافت که خویش را از خطر دام و دانه برهاند و به اوج تقوا و قلّه نزاهت برآید،خاصه در عرصۀ قضا که غالباً دام های حساس حیله و دانه های فریبنده رشوه اش،زیرک ترین مرغ ها را از اوج به حضیض می کشد و گرفتار قید و بند می سازد.