عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 372

[ قَالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه و آله:مَنْ عَرَفَ نَفْسَهُ فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ (1)]

شناخت نفس

امام صادق علیه السلام از رسول خدا صلی الله علیه و آله نقل می کند:

هرکس خود را شناخت،خدای خود را شناخته است.

چرا که هرگاه دانست که بدن انسان با وجود ضعف و حقارتی که دارد،محتاج به مدبّر و متصرّف است و بی وجود مدبّر و متصرّف کارهای بدن صورت نمی گیرد، پس به این واقعیت اقرار می کند که جهان هستی با وجود عظمت و جبروت که مشتمل است بر مجردات و مادیات و مرکبات و بسایط و علویات و سفلیات و هرکدام از این ها مشتمل است بر اجناس متعدّده و انواع متشتّته و افراد مختلفه و هر شخصی از آن ها مشتمل بر لطایف صنع و عجایب فطرت،چگونه بی مدبّر و متصرف می تواند باشد که مدبّر و متصرّفی ندارد مگر ذات اقدس باری تعالی که جز او هم احاطه به کثرت موجودات و ظاهر و باطن عالم هستی ندارد.

[ قُلْ لَوْ کٰانَ الْبَحْرُ مِدٰاداً لِکَلِمٰاتِ رَبِّی لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ کَلِمٰاتُ رَبِّی

وَ لَوْ جِئْنٰا بِمِثْلِهِ مَدَداً ] (2).