عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 80

و ارتکاب علنی تمام پلیدی ها سوق می دهد و باید دانست که جدال غیر احسن و مراء و نزاع توأم با دوازده آفت است.

1-عدم پذیرش حق

این حالت ناپسند تا آنجا در روح مناظره کننده پیش می رود که نامرغوب ترین حادثه و نامطلوب ترین رویداد زندگی از دیدگاه او،این خواهد شد که مبادا حق بر زبان طرف مناظرۀ او پدیدار گردد.

هر چند حق بدین صورت چهره می نمایاند،وی با توسل به تلبیس و بیان حق به جانب و نیرنگ می کوشد تا به منظور انکار حق برحسب مقدورات و تواناییش مناظرۀ وی ادامه یابد.

از این پس ممارات و ستیزه جویی به صورت عادت و طبیعت در او در می آید، بگونه ای که هر سخنی به گوشش می رسد،برای اظهار فضل و خرده گیری از خصم حالت اعتراض و اشکال تراشی هر لحظه در دلش برانگیخته می شود،اگرچه طرف او برحق باشد،چون می خواهد خودی بنمایاند لذا به هیچ وجه درصدد اظهار حق برنمی آید.

خداوند متعال بین کسی که به خدا دروغ و افترا می بندد و میان کسی که حق را تکذیب می کند جدایی نمی بیند،بلکه آن دو را از نظر جرم و گناه روحی و اخلاقی یکی می داند.

[ وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَریٰ عَلَی اللّٰهِ کَذِباً أَوْ کَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمّٰا جٰاءَهُ ] (1).