کتابخانه بالقرآن

عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 89

صفحه 89

فضیل از امام باقر علیه السلام روایت می کند:

هر انسانی در پیش روی مؤمنی به وی طعنه زند و شخصیت او را مخدوش سازد به بدترین وضع می میرد و حق این است که درخور این وضع باشد،مگر آن گاه که به خیر و نیکی روی آرد (1).

8-تکبّر و برتری جویی

جدال و مراء و مناظره معمولاً با تکبّر و اظهار برتری بر دیگران همراه است.

مناظره در شرایطی صورت می گیرد که انسان می خواهد زیر بار حرف حقِ دیگران نرود و سعی می کند آرای آنان را نپذیرد گرچه حقانیت آنان بر مجادله کننده ثابت و روشن گردد،چون از آن بیم دارد که مبادا غلبه و پیروزی آنان بر دیگران ثابت شود.

حتی اگر عجز و ناتوانی و مغلوبیت او نیز بر دیگران محرز و علنی شود،حاضر نیست صریحاً به اشتباه خویش اعتراف کند و بگوید:حق همان است که طرف مقابل می گوید.

چنین روحیه ای نمایانگر تکبر و خود بزرگ بینی است،همان کبر و خود بزرگ بینی که رسول خدا صلی الله علیه و آله در مقام نکوهش از آن فرموده:

اگر کبر و خود بزرگ بینی حتی به مقدار ذره ای در قلب کسی باشد به بهشت راه ندارد (2).

پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله ضمن حدیثی کبر و منش های نابخردانه را به:

1- 1) -الکافی:361/2،باب السباب،حدیث 9؛بحار الأنوار:145/72،باب 56،حدیث 14.
2- 2) -عوالی اللآلی:436/1،حدیث 150؛مستدرک الوسائل:33/12،باب 59،حدیث 13440.