عرفان اسلامی جلد 10 صفحه 98

مجادله و مراء خالی از چهار احتمال نیست:

1-مباحثه و مجادله و نزاع و مراء در مسئله ای است که هر دو طرف به آن آگاهی دارند،در عین حال با هم منازعه می کنند،اینان پشت به نصیحت حق و انبیا نموده و برای اظهار فضیلت به بازار فضیحت آمده اند.

2-یا هر دو جاهل به حقّند و نزاع آنان و مراء و جدالشان جز اظهار جهل و بی خبری چیزی نیست و پافشاری در جهل از گناهان است.

3-یا شخص تو عالم به حق است،ولی جدال و مراء برای این است که بر طرف تسلّط و تفوق یابی و این تفوّق و تسلّط ناشی از علو و کبر نفس است که در پیشگاه حق به سختی مذموم و محکوم است.

4-یا طرف تو بر حقّ است و جدال تو برای شکستن حرمت و آبروی اوست و این ظلم و جور است و از خصایل ابلیسی و شیطانی است و رو کردن به هر چهار مورد بر اهل انصاف و آنان که حقّ را قبول دارند محال است که اهل حق اهل حقند.

آن گاه در پایان روایت این باب امام صادق علیه السلام می فرمایند:

هرکه ترک مجادله کند ایمانش را محکم نموده و صحبت دین را نیکو داشته و عقل را از آلوده شدن به هوای نفس حفظ کرده است.

حکما گفته اند:

چنان که ملکۀ تخیّل موجب نابودی عقل است،ملکۀ مجادله نیز علّت وهن و سستی اندیشه و قوّۀ درک است.

باب 49 در مسئله غیبت

اشاره