عرفان اسلامی جلد 11 صفحه 165

نماز و ذکر

این عبادات گاهی به صورت نماز و ذکر با خضوع و خشوع است،نماز و ذکری که تحقّقش مشروط به شرایط بسیار مهم درونی و برونی است و انجامش همراه با شرایط،بازدارندۀ انسان از فحشا و منکرات است و به عبارت دیگر پاک کنندۀ انسان از آلودگی های درونی و برونی است که بحث مفصل آن در جلد پنجم کتاب گذشت.

گذشتن از مال دنیا

و گاهی به صورت برنامه های مالی است مانند صدقات،انفاق،خمس،زکات، دستگیری از یتیم و مسکین و حاجتمند و دردمند که این گونه تکالیف زنده کنندۀ حالات الهی در وجود انسان مانند جود و سخا و مروت و مهر و عاطفه و برطرف کنندۀ مشکلات مردم است.

روزه و خودداری از پلیدی

انبیا به مردم دستور روزه و خودداری از پلیدی های درون را دادند تا از این طریق مردم را به تزکیۀ نفس برسانند و آنان را لایق رسیدن به مقام قرب و چشیدن شربت وصال کنند.

عبرت از گذشتگان

انبیا از مردم خواستند گاهی برای دیدن عجایب و آثار الهی که در تمام صفحات طبیعت جلوه گر است سفر کنند،تا از طریق سفر به معرفت خود بیفزایند و به یاد