عرفان اسلامی جلد 11 صفحه 315

جابر می گوید:مردی به پیامبر صلی الله علیه و آله گفت:جوان بانشاطی هستم و عاشق جهاد ولی مادری دارم که از جهت رفتن من ناراحت است،فرمود:برگرد نزد مادرت،به آن خدایی که مرا به حق مبعوث کرد،انس یک شب او به تو از جهاد یک سال در راه خدا برای تو بهتر است.

از این نمونه روایت،روایات دیگری در جوامع حدیث هست که حق مادر را بر جهاد مقدم دانسته،ولی بزرگان دین و فقهای عظام شیعه همانند مقدّس اردبیلی در «زبده البیان» (1)و علامۀ مجلسی رحمه الله در«بحار الأنوار»می فرمایند:

معذوریت از جهاد تا زمانی است که امام به شخص او واجب نکرده و تا وقتی است که در هجوم کفار به بلاد اسلامی احتیاجی به او نباشد،ولی زمانی که امام به او امر کند،و برای دفع کفار به وجود او احتیاج باشد،حقّ جهاد بر حق مادر مقدم است و جبهه رفتن بر او واجب و لازم است گرچه مادر راضی نباشد !

داستان جریح و مادر او

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در روایتی به دورنمایی از وضع جریح اشاره می نماید که:

انَّ امْرَأَهً نادَتْ ابْنَها وَ هُوَ فی صَلاتِهِ قالَتْ:یا جُرَیْحُ قالَ:اللّهُمَّ امّی وَ صَلاتِی.

قالَتْ:یا جُرَیْحُ فَقالَ:اللّهُمَّ امّی وَ صَلاتی فَقالَ:لا یَمُوتُ حَتّیٰ یَنْظُرَ فی وُجُوهِ الْمُومِساتِ (2).

مادرش وی را صدا زد و او در نماز بود و از جواب مادر سرباز زد،دوباره صدا زد و او پاسخ نداد و به همین خاطر دچار زن بدکاره ای شد و آن جریمۀ پاسخ ندادن به مادر بود.