عرفان اسلامی جلد 11 صفحه 320

[ أَ لَمْ یَجِدْکَ یَتِیماً فَآویٰ ] (1).

آیا تو را یتیم نیافت،پس پناه داد ؟

آمده:

وجود مقدس رسول اکرم صلی الله علیه و آله در رحم مادر شش ماهه بود که پدرش عبد اللّه از دنیا رفت و یا بعد از ولادتش به زمانی اندک بدرود حیات گفت و چون دو ساله شد مادر مهربان و باکرامت خویش را از دست داد،از امام صادق علیه السلام سبب وفات پدر و مادر رسول خدا را پرسیدند فرمود:

لِئَلّا یَکُونَ لِمَخْلُوقٍ عَلَیْهِ حَقٌّ.

برای این که هیچ مخلوقی بر پیغمبر حقی نداشته باشد.

مضمون این جمله این که چون بار رسالت بر عهده او بسیار سنگین بود،حق پدر و مادر هم باری فوق العاده سخت است،از این جهت خداوند مهربان نخواست دو حق بدین سنگینی بر عهدۀ او قرار بگیرد و پدر و مادر را بر او حقّی آن چنان باشد (2)! !

در توضیح آیۀ شریفۀ:

[ فَقُولاٰ لَهُ قَوْلاً لَیِّناً ] (3).

پس با گفتاری نرم به او بگویید.

آمده:

ای موسی و هارون ! به هنگام برخورد با فرعون با او به نرمی سخن گویید و به

1- (1)) - ضحیٰ (93):6.
2- (2)) -منهج الصادقین:274/10؛بحار الأنوار:136/16،باب 7.
3- (3)) -طه (20):44.