عرفان اسلامی جلد 12 صفحه 10

دریغ نشد،به هرکس دعا دادند از بهرش اجابت نهادند،به هرکه شکرگزاری دادند،بر نعمتش افزودند،به هرکه توکّل دادند،کفایت امور به او عطا نمودند، سپس فرمود:آیا خواندی قرآن را که هرکه بر خدا توکّل کند او را حضرت حق بس است و اگر شکر کنید بر شما بیفزایم و مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم.

عَنِ الْحَسَنِ بْنِ الْجَهْمِ قالَ:سَأَلْتُ الرِّضا علیه السلام فَقُلْتُ لَهُ:جُعِلْتُ فِداکَ ما حَدُّ التَّوَکُّلِ ؟ فَقالَ لی:اَنْ لا تَخافَ مَعَ اللّهِ احَداً.قالَ:قُلْتُ:فَما حَدُّ التَّواضُعِ ؟ قالَ:اَنْ تُعْطِیَ النَّاسَ مِنْ نَفْسِکَ ما تُحِبُّ انْ یُعْطُوکَ مِثْلَهُ.قالَ:قُلْتُ:جُعِلْتُ فِداکَ اشْتَهی انْ اعْلَمَ کَیْفَ انا عِنْدَکَ ؟ فَقالَ انْظُرْ کَیْفَ انا عِنْدَکَ (1).

حسن بن جهم می گوید:به حضرت رضا علیه السلام عرضه داشتم:فدایت شوم،اندازۀ توکل چیست ؟ فرمود:با تکیه بر خدا و با معیّت با حضرت او از احدی در هیچ امری نترسی،عرضه داشتم:حد تواضع چیست ؟ فرمود:با مردم آن گونه رفتار کنی که علاقه داری مردم با تو رفتار کنند.عرضه داشتم:علاقه دارم موقعیّت خود را نزد شما بدانم.فرمود:موقعیّت مرا نزد خود توجه کن تا موقعیّت خود را نزد من به دست آری.

امام صادق علیه السلام می فرماید:

ابلیس گفته:پنج واقعیّت است که وقتی در عباد حق تجلّی کند،مرا نسبت به آن ها هیچ چاره و قدرتی نیست امّا سایر مردم محکوم حکومت منند.

1-کسی که با نیّت پاک بر حضرت حق پناه برد و به دامن رحمت حق متمسّک گردد و در تمام امور زندگی بر خداوند توکل نماید.