عرفان اسلامی جلد 12 صفحه 100

صالحه از انسانند.

اگر حرکت قلب،حرکت الهی و فعّالیّت معنوی دل فعّالیّت انسانی باشد،تمام اعضای وجود آدمی به متابعت از قلب دارای حرکت مثبت و فعّالیّت صحیح خواهند بود.

مصرع پر مغز«از کوزه همان برون تراود که در اوست»و مثل پرمعنای«هر کسی آب قلبش را می خورد»نشان دهندۀ همان واقعیّتی است که در ابتدای روایت بیان شده است.

برای آراستن باطن و پیراستن سرّ،راهی جز کسب معرفت از طریق معارف الهیه که در قرآن مجید و روایات اهل بیت علیهم السلام تجلّی دارد نیست.

دقّت در حقایق و توجه به معارف باعث تزکیۀ نفس و نورانیّت قلب و در نتیجه:

علّت بروز و ظهور اعمال صالحه و اخلاق حسنه است.

چه کارستان که داری اندرین دل***چه بتها می نگاری اندرین دل

بهار آمد زمان کشت آمد*** که داند تا چه کاری اندرین دل

حجاب عزّت ار بستی ز بیرون*** به غایت آشکاری اندرین دل

در آب و گل فرو شد پای طالب*** سرش را می بخاری اندرین دل

دل از افلاک اگر افزون نبودی*** نکردی مه سواری اندرین دل

اگر دل نیستی شهر معظّم*** نکردی شهریاری اندرین دل

عجایب بیشه ای آمد دل از جان*** که تو میر شکاری اندرین دل

ز بحر دل هزاران موج خیزد*** چو جوهرها بیاری اندرین دل

خمش کردم که در فکرت نگنجد*** چو وصف دل شماری اندرین دل(1)