عرفان اسلامی جلد 12 صفحه 226

خوش گمانی نتیجۀ مهذّب بودن دل از صفات رذیله و آرایش آن با صفات حمیده است و بدون این دو مقدمه هرگز امکان پذیر نیست آدمی دارای حسن ظن شود.قلبی که صفت بخل یا حسد یا کبر یا عجب یا علاقۀ به دنیا و تمایلات نفسانی در آن رسوخ کرده است چگونه امکان دارد که نسبت به دیگران خوش بین و خیرخواه و با محبّت بوده و خیر و سعادت و نفع و بزرگی آنان را بخواهد ؟

رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود:

در حق برادران دینی خود گمان نیکو داشته باشید تا دل های شما صفا و طهارت پیدا کند.

ابیّ بن کعب گفت:چون یکی از برادران دینی خودتان را در یک حالت ناپسند و یا عملی مکروه دیدید،تا هفتاد مرتبه فعل او را تأویل به خوبی و حمل بر معنای مطلوب کنید و اگر بعد از این تأویل باز دل های شما آرامش پیدا نکرد البتّه خود را ملامت و سرزنش کنید که نتوانستید خصلتی را که از یک فرد مسلمان دیدید و تا هفتاد مرتبه جای تأویل داشت پرده پوشی کرده و او را معذور بدارید،پس شما با این نفس مضطرب سزاوارتر به ملامت هستید.

سوء ظن در قرآن مجید

اشاره

[ وَ مَنْ یَکْسِبْ خَطِیئَهً أَوْ إِثْماً ثُمَّ یَرْمِ بِهِ بَرِیئاً فَقَدِ احْتَمَلَ بُهْتٰاناً وَ إِثْماً مُبِیناً ] (1).

و هر کس مرتکب خطا یا گناهی شود،سپس آن را به بی گناهی نسبت دهد، بی تردید بهتان و گناهی آشکار بر دوش گرفته است.