عرفان اسلامی جلد 12 صفحه 312

که از معاینۀ قیامت و حساب و کتاب و هول نسبت به آن روزگار به انسان متوجه می شود و این حزن که خود علّت حرکت و سیر و سلوک بیشتر به سوی حضرت یار است حزنی است پسندیده و محمود و از اوصاف عارفان باللّه است.

در طول مجلدات سابق به هر مناسبتی که پیش آمد در این زمینه سخن به میان آمده،در اینجا احتیاج به شرح مفصل نمی بینم تنها به ترجمۀ اصل روایت اکتفا می شود.

امام صادق علیه السلام می فرماید:

حزن و اندوه،شعار اهل عرفان است و آن بر اثر واردات غیبی بر قلوب ایشان و به سبب امتداد افتخار درک سایه و پوشش عنایت و بزرگواری حق بر آنان است.

شخص محزون از لحاظ ظاهر گرفته،ولی در باطن دارای عالمی وسیع و گسترده است،او با مردم چون بیماران و بی حالان زندگی می کند و با خدای خود همانند اهل قرب و بدون قید و خلاصه خصوصی و عاشقانه.

شخص محزون با متفکر فرق دارد،متفکّر با زحمت در قلب خود ایجاد فکر می کند،ولی حزن جوشش درون است،دیگر آن که حزن از باطن در ظاهر خودنمایی می کند،ولی تفکّر در اثر برخورد با امور خارجی محقق می شود.

خداوند متعال در جریان قصه یعقوب از زبان او نقل می کند،من شدت حزن و اندوه خود را به پیشگاه پروردگارم اظهار داشته و به او شکایت می برم و آنچه را من از جانب او آگاهم شما ای فرزندان من آگاه نیستید.