عرفان اسلامی جلد 12 صفحه 68

توبۀ عوام

حقیقت توبه عوام این است که باطن را از معاصی به اشک ندامت بشوید و در همه حال به تقصیر و جنایت اعتراف نماید و از صمیم دل بر اعمال و غفلت گذشتۀ خود پشیمان گردد و پیوسته به آینده اش ترسناک باشد و هرگز معصیت را کوچک نشمارد،تا موجب جرأت و بی اعتنایی و کسالت وی گردد.

گریه و اسف را بر عبادات از دست رفته ادامه دهد و نفس خود را از تمایلات و شهوات و خواسته های شیطانی حفظ کند و از وجود مقدّس حضرت دوست بخواهد که وی را بر بساط توبه ثابت قدم بدارد و از آلوده شدن به وضع گذشته نگاه دارد.

خود را در میدان کوشش در راه حق تمرین دهد و آنچه از او فوت شده بجای آورد و هرچه از دیگران به ظلم و ستم به دست آورده باز گرداند،از همراهان ناباب کناره جوید و شب را به قیام و روز را به صیام نورانی کند.

در عاقبت خویش اندیشه نماید و از حضرت جانان بخواهد که او را در خوشی و ناخوشی توفیق استقامت دهد و به وقت شدّت و ابتلا ثابت قدم مانده تا از درجۀ توّابین سقوط نکند و بیدار باشد که تمام حوادث و پیش آمدها موجب طهارت و بخشودگی گناهان است و سبب مزید درجات و علو مراتب ملکوتی.

خداوند در سورۀ مبارکۀ عنکبوت می فرماید:

آیا گمان می کنند که آنان ترک می شوند و تنها اظهار و گفتار برای آن ها کافی است و آزمایش و امتحان نمی شوند ؟ ! و ما آنان را که پیش از آن ها بودند به معرض آزمایش و امتحان گذاشتیم،پس خداوند راستگویان را از دروغگویان باز شناسد (1).