در آستانه سلوک صفحه 158

در اثر تحمیل برخی مستحبات و عبادات، او را از اسلام باز گرداند - نقل نمودند)».(1)

آری! استعداد و قابلیّت افراد مختلف است و خداوند به اندازه وسع افراد، تکلیف نموده است «لَا یُکَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَهَا...».(2) و ما نیز از هر کس به اندازه استعداد، قابلیّت و وسع او، باید انتظار داشته باشیم وگرنه به او تحمیل نموده، او را می شکنیم.

عبدالعزیز قراطیسی گوید: خدمت امام صادق علیه السلام رسیدم و مطالبی درباره شیعه و گفتار آن ها به عرض رسانیدم، آن حضرت فرمودند:

«ایمان ده درجه دارد: بسان نردبان ده پلّه ای که باید پلّه پلّه از آن بالا روی. پس کسی که [در پلّه دوّم است، نباید به آن که در پلّه نخست بوده بگوید تو هیچ چیز نیستی (و ایمان نداری) و کسی که در پلّه سوم است، نباید به آن که در پلّه دوم ]بوده، بگوید تو هیچ چیز نیستی (و ایمان نداری)! همین طور تا برسد به درجه دهم. حضرت سلمان در درجه دهم، ابوذر در درجه نهم و مقداد در درجه هشتم از ایمان بودند.

ای عبدالعزیز! آن که پایین تر از تو است، وسیله سقوط او را فراهم نیاور که بالاتر از تو نیز چنین کند، و هرگاه کسی را درجه ای پایین تر از خود مشاهده نمودی، اگر توانی با ملایمت و مدارا او را تا درجه خود بالا ببر و چیزی را که تاب نیاورد، بر او تحمیل مکن که او را شکست دهی، زیرا هرکس مؤمنی را بشکند، باید که جبران سازد، اگر بر شتر بچه ای بار شتر نه ساله را قرار دهی، او را نابود سازی».(3)

1- 280. خصال ج 2، ص 354، ب 7، ح 35، بحارالأنوار، ج 69، ص 169
2- 281. سوره بقره، آیه 286 «خداوند فرد را جز به قدر توانایی اش تکلیف نمی کند».
3- 282. خصال ج 2، ص 448، ب 10، ح 49 برخی از عبارات حدیث را طبق کافی، ج 2، ص 37، و بحارالأنوار، ج 69، ص 165 تصحیح شد.