در آستانه سلوک صفحه 298

ای جابر! مؤمنان به ماندن در دنیا اطمینان نکردند و از ورود به سرای آخرت ایمن (و بی خیال) نگشتند. ای جابر! آخرت سرای جاودانه و دنیا، خانه نابودی و زوال است. ولی اهل دنیا غفلت پیشگانند و گویا (تنها) مؤمنانند که فقیه و دین شناس و اهل تفکّر و عبرتند؛ آن چه با گوش های خود شنوند، ایشان را از یاد خدای متعال کر نکند و هر زینتی که چشمانشان بنگرد، از یاد خداوند کورشان نگرداند، پس به پاداش آخرت رستگار شدند، همان گونه که به این علم و آگاهی رستگارند...».(1)

امام موسی بن جعفر علیهما السلام ضمن حدیث طولانی به هشام می فرمایند:

«مَنْ سَلَّطَ ثلاثاً عَلی ثَلاثٍ فَکَاَنَّما اَعانَ عَلی هَدْم عَقْلِهِ؛ مَنْ اَظْلَمَ نُورَ تفکُّرِهِ بِطُولِ اَمَلِهِ و مَحی طَرائِفَ حِکْمَتِهِ بِفُضُولِ کَلامِهِ وَ اَطْفَأَ نُورَ عِبْرَتِهِ بِشَهَواتِ نَفْسِهِ، فَکَاَنَّما اَعانَ هواهُ عَلی هَدْمِ عَقْلِهِ وَ وَ مَنْ هَدَمَ عَقْلَهُ اَفْسَدَ عَلَیْهِ دِینَهُ وَ دُنْیاهُ».(2)

«هر کس سه چیز را بر سه چیز مسلّط سازد، به تباه ساختن عقلش کمک نموده است؛ کسی که پرتو فکرش را به آرزوی دراز خود تاریک نموده، شگفتی های حکمتش را با گفتار بیهوده اش نابود کند و پرتو عبرت و اندرز گرفتن خود را به خواهش های نفسانی اش خاموش سازد، گویا با هوا و هوس خود بر ویرانی عقلش کمک نموده؛ و کسی که عقل خویش را ویران سازد، دین و دنیایش را تباه ساخته است».

حسن صیقل گوید: از امام صادق علیه السلام درباره آن چه مردم روایت می کنند که «إِنَّ تَفَکُّرَ ساعَهٍ خَیْرٌ مِنْ قِیامِ لَیْلهٍ»(3) پرسیدم و عرض کردم: چگونه بیندیشد؟ فرمودند:

«از خرابه یا خانه ای که می گذرد بگوید: ساکنانت کجایند؟ سازندگانت

1- 470. کافی، ج 2، ص 107، باب ذمّ الدنیا والزهد فیها ح 16.
2- 471. کافی، ج 1، ص 13، کتاب عقل ضمن ح 12.
3- 472. ساعتی اندیشیدن برتر از شبی عبادت است.