بر کرانه غدیر صفحه 633

و خلیفه دوم، عمر بن خطاب، می گفت:

علی از من و ابوبکر برای خلافت سزاوارتر بود. (11)

1- (تاریخ طبری)، ج 4/1756 چاپ لیدن.

2- گمان قوی، درباره این عالم و مورخ، این است که به علت محدودیتها و ملاحظاتی که ناگزیر از دربار عباسی داشته است، واقعه غدیر را که خط بطلان است بر هر خلافتی جز خلافت آل محمد صلی الله علیه و آله، ذکر نکرده است، به ویژه که سادات حسنی و حسنی و موسوی همواره علیه دستگاه خلافت

می شوریده اند و ذکر واقعه غدیر در تاریخ رسمی، میتوانسته است برای آنان بهترین تایید باشد. چون طبری این تاریخ را در بحبوحه قدرت عباسی در بغداد تالیف کرده است و اطلاعاتی از قضایای عباسیان و مسائل خصوصی آنان به دست می دهد، که دانستن آن گونه مسائل، برای فقیهی عادی نامیسور است. از اینجا دانسته می شود که تالیف این تاریخ، بدون آگاهی دربار عباسی، نبوده است و چنین آگاهی نمیتواند محدود کننده و دست و پاگیر نباشد.

3- (بهار و ادب فارسی)، ج 2/88.

4- چون در این نوشته، کلمه (حافظ) را مکر به کار میبریم، درباره آن توضیحی می دهیم. حافظ در اصطلاح علم حدیث و رجال اهل سنت، به دانشمندی گویند که 10 حدیث، با سند، از حفظ بداند. بنابراین کسانی که در فرهنگ اهل سنت، به این عنوان شناخته شده اند و این لقب علمی به آنان داده شده است و ما نیز در مورد کسانی آن را به کار میبریم که از نظر متخصصان بزرگ اهل سنت، عنوان یاد شده به آنان داده شده باشد مرجعی معتبرند و قولشان درباره حدیث و سیر سند است.

5- سیره یا سیرت، یعنی:

روش، رفتار. مقصود از سیره در فرهنگ اسلامی، مجموعه اخبار و روایات راجع به زندگی و احوال پیامبر است. علمای سیره، یعنی کسانی که درباره تاریخ زندگی پیامبر آگاهی و اطلاع داشته اند.