بر کرانه غدیر صفحه 650

اصول ایمان سه است:

ایمان به خدا، ایمان به رسول او، ایمان به آخرت. جز اینها هر چه هست فروع است (12)

او بدین گونه، ایمان به حکومت و امامت

را جزو اصول نمی شمارد و این، میراندن روح اسلام و پایمال کردن نقش تاسیسی اسلام است در جهت اجتماع و از نظر ایدئولوژیک و این حتی خلاف همان ایمان به خدا و ایمان به رسول است، زیرا در کتاب خدا و سنت رسول، مسئله وجوب اطاعت از (ولی) و (اولوالامر) و (امام عادل معصوم)، همواره مطرح شده است و پایه اصلی اسلام از نظر اجتماعی همین است، زیرا اسلام دینی صرفاً اخلاقی و آخرتی نیست. اسلام برای تامین همه جهات و مسائل بشری است و شیعه بر این اساس، امامت و ایمان به پیشوا را جزو اصول مذهب خویش می داند. اما غزالی، به خاطر رعایت جانب دستگاه خلافت، دین ابدی و متحرک اسلام را، فاقد فلسفه سیاسی و موضع اجتماعی معرفی می کند. این است نتیجه دوری از آل محمد و این است نتیجه صوفی گری و خانقاه گرایی. یک بار دیگر در سخن علامه حلّی و غزالی نیک بنگرید و آن دو را با هم مقایسه کنید!

این را هم، همراه دریغ و درد بسیار، بگویم که بسیاری از عالمان شیعه این روزگار که به هر حال، وارث آن فرهنگند، یعنی فرهنگ خدا پرستان انسانگرایی چون ابوذر غفاری، مقداد کندی، عمار یاسر، مالک اشتر، حجر بن عدی، حبیب بن مظاهر، مسلم بن عوسجه، میثم تمار، رشید هجری، سعید بن جبیر، ابن سکیت، فارابی، ابن سینا، خواجه نصیر طوسی، شیخ مفید، علامه حلی، شیخ طوسی، شهید اول، شهید ثانی، قاضی نور الله شوشتری، میرزای شیرازی، سید جمال الدین اسد آبادی شیخ محمد خیابانی و … مسائلی را که مطرح می کنند همین مسائل معمولی طهارت و نجاست

و اجاره و رهن و بیع و ارث و مستحبات دفن اموات است و امثال آن.

به یقین این فروع و مسائل نیز احکام دین است (البته آن مقدار معقول و مستند و صحیح آن، اگر چه به عنوان حکم ظاهری) و تا دامنه قیامت باید باشد و بیان شود، اما فرع است و فروع بی اصل اصل در جهت اجتماعی همین است که ملاحظه می فرمایید و اگر می بینیم که مصلح نامبرده، رفاعه رافع الطهطاوی، با حساسیت می گوید:

در کشورهای مسلمان رسم است که کودکان را پیش از آموختن حرفه ها، قرآن می آموزند … ولی در همین کشورها از آموختن اصول حکومت و سیاست که بنیاد حاکمیت عمومی است غفلت می کنند و حال آنکه این گونه تعلیم، لازمه تعلیم مصالح عامه است. دشوار نیست که در هر مدرسه آموزگاری بگمارند تا کودکان را پس از فرا گرفتن قرآن و مبادی صرف و نحو عرب، اصول سیاست و اداره عمومی بیاموزد و آنان را از مصالح عمومی کشور داری درست آگاه کند (13) …

این، رسیدن به آستانه حقیقتی است که جزء اصول مذهب شیعه است. شیعه می گوید بر هر دختر 9 ساله و پسر 15 ساله واجب است پنج اصل را، از روی فهم و هضم شخصی، بداند و بشناسد، که یکی از این پنج اصل، امامت است، یعنی حکومت عادل و ولایت اهل حق و اینکه انسان میتواند مطیع چه کسی باشد و با چه دستی بیعت کند.

پس با این حساب روشن و مستند، پیداست که گرایش به عصاره (و به اصطلاح فقها، تنقیر مناط شده) محتوای غدیر که طرح مدینه قرآنی و بیان فلسفه سیاسی اسلام است