چه کسانی نمی فهمند؟!: گویا و رسا در نقد عرفان التقاطی و تفکرات یونانی صفحه 97

بد نمی دانند بلکه برای ایشان منتهای کمال می دانند و حاصل کلامشان این است که یک انسان مجرم که از وی معاصی سر می زند کار وی چیزی جز اقتضای ذات او نیست. پس وصول کمال انسان مجرم به اقتضای ذات و طبع او است. بنابراین چون جهنم مطابق با طبع مجرمان است، ورود آنان به جهنم عین کمال است!! مجرمان و جاودانگان در جهنم نه تنها زجر نمی بینند، بلکه مثل بهشتیان در شادی و لذات غوطه ورند!!

ابن عربی می گوید:

وَ اَمّا اَهلُ النّارِ فَمَآلُهُم اِلَی النَّعیمِ؛ وَ لَکن فِی النّارِ اِذا لا بُدّ بِصورهِ النَّار بَعد اِنتهاءِ مُدّهِ الِعقابِ أن تکون بَرداً وَ سَلاماً عَلیٰ مَنْ فیها وَ هَذا نَعیمُهُم.(1)

اما اهل نار عاقبتشان به نعیم است لکن در نار، زیرا صورت نار بعد از انتهای مدت عقاب بر هرکس که در آن است برد و سلام می شود و این نعیمشان است.

ملاصدرا در «اَسفارِ اَربَعَه» با پذیرش تفکرات ابن عربی می نویسد:

فَهُمْ یَتَلَذَّذُونَ بِمَا هُمْ فِیهِ مِنَ نارٍ وَ َ زَمْهَرِیرٍ وَ مَا فِیهَا مِن لَدْغ الْحَیَّاتِ وَ الْعَقَارِبِ کَمَا یَلْتَذ اهْلُ الْجَنَّهِ، بِالظِّلَالِ وَ النّورِ و لَثمِ الحِسان مِن الحور.(2)

جهنمیان در جهنم از آتش و زمهریر و نیش مارها و عقرب ها