دفتر عقل و قلب صفحه 238

می گفت: اگر بگویی «لااله الاّ اللّه» این کتاب را آتش می زنم؛ لذا من نمی گفتم.

در توحید عرفانی گفته می شود که خدا منزه و سبحان است. یک نوع منزه بودن خدا این است که اسم و وصف خدا شناخته نشود؛ بلکه به گونه ای رفتار شود که به این زودی کسی عاشق خدا نشود.

امیرالمؤمنین علیه السلام وقتی می خواست چیزهایی بگوید که دیگران متوجه نشوند، به افرادی به نام «شُرطه الخمیس» که بسیاری از آنان صاحب سرّ امام بودند می گفت. در امالی صدوق آمده است که حضرت برای ایشان بعد از نیمه شب جلسه داشت. بعد از مسجد دست کمیل را می گرفت و به صحرا می برد و چیزهایی را می فرمود.

مطلب دیگر این که امام خمینی رحمه الله در توضیح عزم و اراده، به دو نکته اشاره می کند:

1 _ تفکر؛ 2 _ شریعت.

مقصود ما از تفکر در عرفان این است که گاهی برخی از عرفا شطح می گویند.

شطح

«شطح» کلامی است که ظاهری منکر دارد اما قابل توجیه بوده و باطنش صحیح است. عرفا معتقدند که خدا نیز شطح گفته است و معصومین نیز شطح گفته اند. گرچه با نگاه فقهی و اصولی این امر مردود شمرده می شود و شطح را مربوط به عرفا می دانند. برخی از شطحیات عرفا عبارتند از:

_ «سبحانی ما أعظم شأنی!» یا «أنا الحقّ».

_ حضرت امام در اشعار خود می فرمایند: «از منبر و محراب بیزار شدم».

_ در اشعار امام خمینی رحمه الله معمولاً از مسجد تعبیر به خرابات شده است؛ «نشانی داده اندت از خرابات»، در حالی که خرابات یعنی محل فحشا و فساد.

_ گفته اند بدترین و زیباترین شعر حافظ این بیت شعر است که:

آن تلخ وش که صوفی امّ الخبائثش خواند احلی لنا و اشهی من قبله العذاری