دفتر عقل و قلب صفحه 241

1- 1 . خدای متعال، قدیم بالذات است و ایشان قدیم بالزمان و حادث بالغیرند.

انتقال روح از بدنی به بدن دیگر ایجاد اشکال نمی کند.

بنابراین، در عالم ذرّ تنها معصومان حضور داشته اند و مخاطب «ألم أعهد إلیکم یا بنی آدم ...»و «إذ أخذ ربّکم من بنی آدم من ظهورهم ذرّیّه ...» معصومان بوده اند.

شاهد این سخن، آن است که خداوند مرتکب کار لغو نمی شود؛ اگر همه انسان ها در عالم ذرّ حضور داشته اند و اینک دچار فراموشی شده اند، این حضور و پیمان گرفتن لغو خواهد بود. و جالب آن که خداوند در همین آیه می فرماید: «أن تقولوا یوم القیامه إنّا کنّا عن هذا غافلین».

در میان انسان های عادی کسی که را نمی توان یافت که چنین عالمی را به خاطر آورد؛ پس اخذ چنین پیمانی با حکمت خداوند سازگاری ندارد. اما همه معصومان عالم ذرّ را به خاطر دارند.(1)

سؤال: اگر این پیمان با معصومان بسته شده است، چرا خطاب قرآن با «بنی آدم» است؟

پاسخ آن است که اگر بزرگ قومی، تعهدی نمود، گاهی این پیمان پیمانی شخصی است، که در این صورت این سؤال به جا و این اشکال وارد است. اما غالبا چنین پیمان هایی با توجه به بزرگ قوم بودن صادر می شود، در این صورت این عهد در واقع با تمام قوم بسته شده است و احترام به آن، بر همه آن ها لازم است. به همین دلیل عمل به پیمانی که حجت خدا و امام معصوم بدان متعهد شده است، بر همگان ضروری است؛ چرا که امام معصوم، مقتدا و رهبر انسان ها می باشد.

تفاوت های بین علم و عرفان از نظر امام

1 . حضرت امام در بیان فرق بین «علم» و «عرفان» می فرماید: علم مقدمه و بذری است برای مشاهده. باید به علم به صورتی که گذرا نگاه کرد، نه به صورت استقلالی؛