دفتر عقل و قلب صفحه 245

4 . نکته دیگر این که عقل با صورت اشیاء سر و کار دارد و عرفان با ذات اشیاء. یعنی عقل یا فلسفه می گوید: «شیئیه الشیء بصورته» و درصدد است تا صورت اشیاء را بشناسد اما عرفان می خواهد ذات اشیاء را دریابد.

آشنایی با آثار اخلاقی حضرت امام

از جمله کتاب های اخلاقی امام، جهاد اکبر است؛ این کتاب که در برگیرنده درس های اخلاق حضرت امام می باشد، می تواند کتابی در سیر و سلوک به شمار آید.

از دیگر کتب اخلاقی امام، چهل حدیث است؛ که اندیشه های اصلی امام در آن مطرح شده است.

به علاوه، امام قبل از سال 42 و نیز سال 58 در فیضیه درس اخلاق داشته اند. در سال های قبل از 42، منازل السائرین خواجه عبداللّه را که در سیر و سلوک است تدریس فرموده اند.

جهاد اکبر

از جمله مطالبی که در کتاب جهاد اکبر مطرح شده است، تفاوت بین «علم» و «اعتقاد» است. یکی از نتایج این بحث آن است که ملاک تدیّن، درس خواندن نیست، بلکه داشتن عقیده محکم و راسخ است و آنان که عقیده ای محکم تر دارند؛ متدین تر هستند. در این کتاب چند محور اصلی بیان شده است.

تفاوت بین عالم و مهذّب

امام در بین فرق این دو می فرمایند: عالم کسی است که اصطلاحات علوم را حفظ می کند، اما مهذّب کسی است که برای خدا کار می کند. سپس بحث آموزش و پرورش یا تعلیم و تربیت را مطرح می کنند.

روشن نیست که آیا خود امام بین این دو کلمه تفکیک قائل شده اند، یا این که مصحّح کتاب تفکیک نموده است. به هر جهت این بحث از مسائل امروز جامعه ما به