دفتر عقل و قلب صفحه 252

بخواهند به حوزه نظم بدهند و یکی این که طلاب در درس حوزه قناعت کنند، که قناعت در علم و دانش صفت بدی است».

نظم به عنوان یک نصیحت و روش اخلاقی است. در فرق بین «اخلاق» و «ادب» گفته شد که اخلاق مربوط به روح است و ادب مربوط به بدن؛ و نظم مربوط به کارهای ظاهری بدن است و نه مسائل مربوط به روح و قلب.

درباره قناعت در علم هم امام می فرمایند به فقه و اصول اکتفا نکنید و علومی چون نجوم و هیئت را نیز فرا گیرید. در اطلاعیه ای هم که درباره اصلاح حوزه داده اند، به فراگیری این علوم توصیه کرده اند.

هیئت به معنی مثلثات کروی، در بحث قبله و وقت نماز لازم است. از جمله شرایطی که برای تدریس در مدرسه مروی تهران مطرح می کردند، توانایی تدریس کتاب الارث قواعد علامه حلی بوده است؛ چون تدریس این کتاب نیازمند دانستن قواعد ریاضی فراوانی است.

نجوم به معنای احکام نجوم است، به معنی دانستن کیفیت تأثیر خوشحالی و بدحالی ستارگان در سرنوشت انسان ها.

به طور مثال: اگر کسی ازدواج کرد و ستاره زهره در اوج بود، ازدواجی موفق خواهد داشت و اگر در حضیض بود، این ازدواج به طلاق می انجامد. یا ستاره عطارد، ستاره دبیران و معلمان است. کسی که می خواهد پیشه ای برگزیند، اگر ستاره عطارد خوشحال بود، او موفق می شود و اگر ناراحت بود، او شکست خواهد خورد و چنین علمی مورد نکوهش شرع واقع شده است، امّا علم هیئت که ریاضیات نجوم است پسندیده است.

نکاتی اخلاقی از کتاب چهل حدیث

از جمله بحثهایی که در کتاب چهل حدیث بدان تأکید فراوانی شده است، مسأله «ریا» و «اخلاص» است؛ که هر دو از فروع مسائل مربوط به قوه ناطقه انسان می باشند.