دفتر عقل و قلب صفحه 264

اخلاقی وی به این کتاب، متفاوت است. به همین جهت، هم ایشان در «آداب الصلاه» فرموده است:

و در کلمات ائمه اطهار علیهم السلام ، خصوصا در «صحیفه سجّادیه» _ همان صحیفه نورانیه الهیه که از سماء عرفان عارف باللّه و عقل نورانی، سید ساجدین علیه السلام نازل شده برای خلاص بندگان خدا از سجن طبیعت و فهماندن ادب عبودیت و قیام در خدمت ربوبیت _ این لطیفه الهیه، بسیار ذکر شده است.(1)

آنچه تاکنون ذکر شد، توضیح دیدگاه حضرت امام رحمه الله نسبت به «صحیفه سجّادیه» بود؛ اما نگارنده تصور می کند که اعتبار «صحیفه سجّادیه»، هم از جهت سند و هم از جهت تواتر و نیز از جهت قوّت مضمون، قابل اثبات است و چون اثبات این نظر، احتیاج به بحث گستره ای دارد، فعلاً از آن صرف نظر می شود.(2)

شایان ذکر است که از آنچه ذکر شد، دیدگاه حضرت امام رحمه الله نسبت به «نهج البلاغه» نیز روشن گردید؛ زیرا امام خمینی رحمه الله ، «نهج البلاغه» را مانند «صحیفه» دانسته و آنچه را درباره «صحیفه» ذکر کرده است، با اندک تفاوتی در مورد «نهج البلاغه» نیز جاری می داند.

به هر حال، تسامح در ادلّه سنن، اقتضا می کند که روایات «نهج البلاغه» و «صحیفه سجّادیه»، از جهت اخلاقی، قابل استدلال باشند و در عمل نیز آنچه طبق آن ها به رجای مطلوبیت انجام شود، باعث ترتّب ثواب می گردد و بلکه از دیدگاه اخلاقی، بهترین کتاب در موضوع اخلاق، همین دو کتاب هستند. حضرت امام رحمه الله فرموده است:

همین ادعیه و همین خطبه ها، و همین «نهج البلاغه» و همین «مفاتیح الجنان» و همین کتاب هایی که ادعیه هستند، این ها همه کمک انسان اند در این که انسان را آرام کنند.(3)