دفتر عقل و قلب صفحه 266

1- 1 . «الأمان من أحطار الأسفار و الأزمان» سیدبن طاووس، ص 78.م

2- 2 . «خاتمه مستدرک الوسائل» ج 3، ص 330.

3- 3 . برای مثال، ر.ک: «آداب الصلاه» ص 192 و 242.

4- 4 . «المکاسب المحرّمه» ج 1، ص 320.

شاهد بر حدیث نبودن آن است و عالم دیگری چون علامه مجلسی اوّل (آن گونه که حاجی نوری از او نقل کرده است)(1) ادعا می کند که قوّت مضمون و زیبایی احادیث «مصباح الشریعه»، دلیل بر صدور آن از معصوم است.

امام خمینی رحمه الله در جای دیگری نیز تصریح می کند که «مصباح الشریعه» تألیف برخی از عرفا است اما مضمون آن را از کلمات حضرت امام صادق علیه السلام الهام گرفته و لذا آن را به صورت روایت نوشته است.

«در هر حال کتب فلسفی خصوصا از فلاسفه اسلام و کتب اهل حال و عرفان هر کدام اثری دارد. اولی ها، انسان را ولو به طور دورنما آشنا می کند با ماوراء طبیعت. و دومی ها خصوصا بعضی از آن ها چون «منازل السائرین» و «مصباح الشریعه» _ که گویی از عارفی است که به نام حضرت صادق علیه السلام به طور روایت نوشته است، دل ها را مهیا می کنند برای رسیدن به محبوب. و از همه دل انگیزتر مناجات و ادعیه ائمه مسلمین است که راهبرند به سوی مقصود نه راهنما. و دست انسان حق جو را می گیرند و به سوی او می برند. افسوس و صدافسوس که ما از آن ها فرسنگ ها دور هستیم و مهجور».(2)

ج) کتاب من لایحضره الفقیه

این کتاب، دومین کتاب از کتب اربعه حدیثی شیعه است. در اعتبار این کتاب و صحّت و انتساب آن به شیخ صدوق، هیچ شک و تردیدی وجود ندارد؛ ولی آیا مرحوم صدوق به شرطی که در مقدمه کتاب ذکر کرده است، وفادار باقی مانده است یا خیر؟

وی در ابتدای این کتاب می فرماید: «تنها چیزی را که بین خود و خدای متعال حجّت می دانم، نقل می کنم»؛(3) اما با توجه به آن که روایات ضعیف فراوانی در این کتاب یافت می شود، چگونه می توان گفت که مرحوم صدوق، تمام آن را حجّت می دانسته است.