دفتر عقل و قلب صفحه 81

1- 1 . «رسائل قیصری» با تعلیقات آقا محمدرضا قمشه ای، ص 92.

2- 2 . «تعلیقات علی شرح فصوص الحکم» ص 196.

انسان کامل است.(1)

توضیح آنکه: خدای متعال در مرتبه احدیت متکلم است و تکلّم او همان فیض اقدس و تجلّی اعلای اوست و مخاطب این کلام اوّلاً اسمای ذاتی و حضرت واحدیت است، و ثانیا اسماء و صفات می باشند. خداوند در مرتبه واحدیت نیز متکلم است که کلام او در این مرتبه همان تجلی خداوند به مقام اسم اللّه تعالی است و مخاطب آن ابتدائا انسان کامل است و دیگران به تبع او مخاطب چنین کلامی واقع می شوند.

2 . معجزه

انسان کامل با همت خود می تواند آنچه را اراده می کند، خلق کند. امام خمینی رحمه الله معتقد است که:

اصل معجزه و کرامت عبارت از اظهار ربوبیت و قدرت و سلطنت و ولایت است در عوالم عالی و سافل. به همین جهت انبیاء و اولیا علیهم السلام معمولاً از اظهار معجزه اباء داشته اند، مگر در جایی که مصلحت در اظهار آن باشد. به هر حال چون تقدیس و تنزیه در زبان اولیا بیش از تشبیه و تکثیر است و این تنزیه از خطر نیز دورتر است و لذا اولیا تنزیه را صریحا و تشبیه را رمزا بیان می کنند، و یک شخص و ولیّ کامل چون جنبه عبودیت برای او مهم تر از تصریف در هیولای عالم امکان که نوعی ربوبیت است، به همین جهت ترجیح می دهد که معمولاً معجزه نیاورد.(2)

به همین جهت در معرفی انسان کامل و ائمه اطهار علیهم السلام باید گفت گرچه آنان صاحب معجزه و تصرف در تکوین هستند، ولی معمولاً از معجزه به عنوان حداقل استفاده می کنند نه حداکثر.

شیخ محی الدین ابن عربی در فصّ لوطی که لباب معرفت است، به بحث از معجزه پرداخته است،(3) و حضرت امام خمینی رحمه الله نیز در تعلیقه بسیار مختصر اما عمیقی که بر این فصّ دارد، می فرماید: «اظهار معجزه به دست پیامبران اوّلاً از باب ضرورت