دفتر عقل و قلب صفحه 99

1- 1 . «مصباح الانس» ص 47.

2- 2 . «رساله ذکر و ذاکر و مذکور» ص 118.

3- 3 . «المبدأ و المعاد» ص 91.

4- 4 . «انت ولیی فی الدنیا و الآخره» سوره یوسف، آیه 104 و «هو الولی الحمید» سوره شوری، آیه 29.

اسماء و صفات الهی فانی شدن نداشته و همیشه ثبات و دوام خواهند داشت لذا ولایت انسان کامل همیشه خواهد بود و روایات شریفه نیزگاهی می فرمایند «اللهم بلی لا تخلو الارض من حجه لله...»(1) و گاهی می فرمایند «لو لا الحجه لساخت الارض... »(2) و مقصود از اینها آن است که عقل و نقل و عرفان همگی اتفاق بر ضرورت دوام وجود انسان کامل دارند.

با توجه به آنچه گذشت معلوم شد که انسان کامل قطب عالم امکان است و همه ممکنات به گرد او می گردند و او مظهر اسم اعظم الهی است و هیچ گاه عالم خالی از چنین مظهری نیست.(3) و قرآن مجید صورت کتبیه چنین انسانی است(4) و به گفته صدرالمتألهین اگر در حدیث آمده است که خداوند انسان را به صورت خود آفرید(5) مراد چنین انسانی است. این انسان است که چون دارای احدیت جمع یا نقطه جامعه است جامع قرآن و فرقانست.(6)

انسان کامل یکی از حظراتِ خَمس بوده و مرآه اتم و مظهر اعلی حق متعال است.

«انسان کامل همان وجود مبارک علوی علیه السلام است که فانی مطلق و باقی به بقاء الله است».(7)

آیه الله حسن زاده آملی یکصد و چهل حدیث در مورد انسان کامل و ضرورت او و ویژگیهای آن نقل فرموده است.(8)

صدرالمتألهین انسان کامل را کتابی می داند که جامع همه کتابهای الهی است هم دارای کتاب تکوین است و هم کتاب تدوین و هم کتاب انفسی، و هم کتاب لوح