امامت و ولایت حضرت علی علیه السلام صفحه 4

پرسیدند: راه ورسم به بند کشیدن آن چیست؟

فرمودند: کتابت ونوشتن آن. (1)

وبدین سان طالبان دانش های الهی پیرامون مدینه علم پیامبر خداصلی الله علیه وآله گرد می آمدند و در طول دوران پیامبری ایشان به فراخور فکر و اندیشه خود از گفتارها و رفتارهای حضرتش توشه می گرفتند وآن ها را ثبت وضبط کرده، برای دیگران باز گو می کردند.

ب) جلوگیری از نقل ونوشتن حدیث در زمان پیامبرصلی الله علیه وآله

همان گونه که بیان شد، نقل حدیث در زمان حیات پیامبرصلی الله علیه وآله، امری متداول بود، ولی در همان زمان با دسیسه عدّه ای وبا هدف های خاص از این امر جلوگیری به عمل می آمد.

عبداللَّه بن عمر می گوید: «من هر آنچه از پیامبر می شنیدم، می نوشتم، اما قریش مرا از این کار باز داشتند و گفتند: تو هرچه از رسول خدا می شنوی، می نویسی و حال آن که او بشری است که گاه از روی خشم وغضب سخن می گوید (ولذا سخنان او قابل اعتماد نیست).

عبداللَّه بن عمر در ادامه می گوید: از آن پس از نوشتن حدیث خودداری نمودم واین مطلب را با پیامبرصلی الله علیه وآله در میان گذاشتم.

ایشان به من فرمودند: بنویس؛ ودر حالی که به دهان خود اشاره می کردند، فرمودند: «سوگند به آن کسی که جانم در دست اوست! چیزی جز حق، از این خارج نشده است.» (2)

جلوگیری از نقل ونوشتن احادیث پیامبرصلی الله علیه وآله در تمام طول حیات ایشان ادامه داشت. حتّی هنگامی که حضرتش در آخرین لحظات عمر خویش درخواست قلم ودوات کردند، به بهانه این که با وجود قرآن، نیازی به کلام پیامبر نیست وبا شعار «حسبنا کتاب اللَّه»، از حاضر کردن قلم ودوات جلوگیری به عمل آمد. (3)

1- 1. شهید ثانی: منیه المرید، مکتب الأعلام الاسلامی، ص: 340.
2- 2. ابو داوود: سنن، تحقیق سعید محمد اللحام، دارالفکر، بیروت، 1410 ه. ق. ج: 2 ص 176.
3- 3. در صحیح بخاری - از کتب معتبره غیر شیعه - از ابن عبّاس نقل شده است که گفت: آن گاه که زمان احتضار پیامبر فرا رسید، به کسانی که نزد او حاضر بودند، فرمود: {قلم ودوات} بیاورید تا برای شما نوشته ای بنویسم که پس از من هرگز گمراه نشوید. بعضی از حاضرین گفتند: درد وبیماری بر او غلبه کرده، قرآن پیش ماست، کتاب خدا برای ما کافی است. در آن هنگام بین اهل خانه اختلاف به وجود آمد، عدّه ای گفتند: قلم و دوات را بیاورید، تا آنچه مورد نظر پیامبر است، نوشته شود، تا این که هرگز گمراه نشوید، و برخی از آن ها غیر از این را می گفتند. وقتی که نزاع و گفت وگو بالا گرفت، پیامبر فرمودند: برخیزید (وبیرون بروید). ابن عباس گوید: تمام مصیبت های پیش آمده به واسطه آن چیزی است که بین رسول خداصلی الله علیه وآله ونوشتن وصیت او فاصله ایجاد کرد. محمّد بن اسماعیل بخاری: صحیح بخاری، چاپ افست، دار الفکر، بیروت، 1401 ه. ق. ج: 5 ص 138.