- اشاره 1
- پيشگفتار 1
- جلسه اوّل 1
- شناخت قابل تعريف نيست 2
- آگاهي انسان نسبت به خويش (خودآگاهي) 2
- شناخت رابطهاي است با محيط 2
- تأثير ذهن و عين در يكديگر 3
- ذهن و عين 3
- ذهن بخشي از عين است 3
- مهمترين انتظار از ذهن 4
- پاسخ به پرسشها 4
- نقش و ارزش اصلي آگاهي، واقعنمايي است 11
- تفاوت حقيقت و واقعيت 11
- جلسه دوّم 11
- انواع آگاهي 14
- مشاهدات دروني 15
- آگاهيهاي قبل از تجربه 16
- تعريف فكر 16
- آگاهيهاي مأخوذ از تجزيه و تحليل و جمعبندي 16
- آگاهيهاي اشراقي و عرفاني 17
- پاسخ به پرسشها 17
- وحي 17
- جلسه سوّم 21
- موضوع شناخت: چه چيزي را ميشناسيم؟ 21
- نقد علمي بودن ماركسيسم و ماترياليسم 22
- تقسيم موضوعات شناخت به متطوّر و ثابت 22
- پاسخ به پرسشها 23
- جلسه چهارم 27
- تغيير و ثبات تصاوير ذهني 27
- اشاره 27
- تغيير در ساختمان مغز و اندامهاي شناخت 28
- پاسخ به پرسشها 29
- مشاهده 32
- جلسه پنجم 32
- اشاره 32
- خطاي در حواس 32
- تفسير خطاي حس در مشاهده سراب و موارد ديگر 33
- خطاي حس در مشاهده آتشگردان 33
- جلسه ششم 36
- شيوه پي بردن به خطاهاي حسي 36
- اشاره 36
- انديشه تحليلگر و بيرون آمدن از شك 37
- حدود كاربرد روش تجربي 37
- نقش ذهن تحليلگر در ابداع نظريات 38
- جلسه هفتم 39
- خلاصه نتايج قبل 39
- ادراكات بديهي و نظري 40
- ادراك مادي نيست 40
- معناي ديالكتيك 41
- علم حضوري و حصولي 41
- آداب مباحثه 41
- معناي روش تجربي و اصول آن 42
- معناي تز، آنتيتز، سنتز 42
- قرآن و مشاهده 43
- محدوديتهاي روش تجربي 43
- اصول تجربي مورد قبول قرآن 44
- پاسخ به پرسشها 44
- جلسه هشتم 45
- اشاره 45
- بررسي اصول ماترياليسم ديالكتيك 45
- سير حركت تاريخ در ماترياليسم ديالكتيك 46
- نقد اصالت تاريخ ماترياليسم ديالكتيك 46
- بررسي اصل تضاد و تناقض 46
- نقد تعميم اصل تضاد به جهان 47
- پاسخ به سؤالها 48
- فهرست اعلام 49
]يكي از حضار:[ مطابق جمله آخر، بعضي از حقيقتها و حقها واقعيت ندارند، و واقعيت پيدا نخواهند كرد.
]دكتر بهشتي:[ نگفتيم واقعيت پيدا نخواهند كرد. گفتيم واقعيت پيدا نميكنند؛ يعني الان واقعيت ندارند، نه اينكه در آينده واقعيت پيدا نميكنند.
]يكي از حضار: نامفهوم[
]دكتر بهشتي:[ خوب، اين همان است. يعني بنابراين، اين واقعيت روي نداده است.
]يكي از حضار:[ روي ميدهد.
]دكتر بهشتي:[ يعني يك روزي روي ميدهد؟ آيا اين عبارت در ذهن شما اين معني را ميرساند؟ اگر چنين است عيبي ندارد. بنابراين، برخي از حقيقتها و حقها هنوز واقعيت ندارند. جمله را اصلاح كنيد و بنويسيد »هنوز واقعيت ندارد«، يا »هنوز به واقعيت نپيوستهاند«. حالا ديگر كمتر دچار اِن قلتَ قلتُ ميشويم.
]يكي از حضار:[ بعضيها حقيقت را با تعبير »ادراك مطابق با واقع« تعريف ميكنند.
]دكتر بهشتي:[ بله؛ بحثي داريم درباره حق و صدق. آن چيز ديگري در اصطلاح منطق است. حق عبارت است از واقع مطابق با ادراك؛ مصداق، ادراك مطابق با واقع است. ولي آن يك بحث منطقي است و ربطي به اينجا ندارد.
اين فراز هم تمام شد. از بحث فرازها فارغ شديم. حال به سراغ بخش دوم بحث برويم. قرار بود اين فراز نهم را من هفته قبل بگويم، گفتيد كافي است؛ ما هم به همان ميزان اكتفا كرديم. حال بايد به سراغ بحث بعدي برويم. قبل از اينكه سراغ بحث بعدي برويم چند سؤال در رابطه با همين بحث نوشتهاند كه به آنها پاسخ ميدهم.
1- آيا ميان انسان و محيط زندگيش رابطههاي گوناگون غير از آگاهي، وجود دارد؟ چند نوع رابطه ديگر را مثال بزنيد.